بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۱ — ای نم اشک هوس مایل مژگان نشوی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۶ — بازم به جنون زد هوس طرح زمینی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۲ — تا محرم طبیعت بلبل نمی‌شوی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۵ — معراج ماست پستی، اقبال ما زبونی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۸ — صد رنگ نقش بستیم در یاد گل‌جبینی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۷ — به هستی از گداز انفعالم نیست تسکینی
- غزل شمارهٔ ۲۷۸۹ — اگر سیر زمین داری وگر افلاک می‌بینی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۰ — عمر سبک عنان کجاست از نظرم تو می‌روی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۸ — چشم من بی‌تو طلسمی است بهم بسته ز عالم
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۶ — ما را نه غروری‌ست نه فرّی نه کلاهی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۵ — در دل زد خیال پرتو مهرت سحرگاهی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۳ — به طبع مقبلان یارب‌کدورت را مده راهی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۷ — اگر جانی وگر جسمی سراب مطلب مایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۰ — بهار است ای ادب مگذار از شوق تماشایی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۹ — برون تازست حسن بی‌مثال از گرد پیدایی
- غزل شمارهٔ ۲۷۹۴ — به شهرت زد اقبال خلق از تباهی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۳ — چه معنی بیانی چه لفظ آشنایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۱ — به نمو سری ندارد گل باغ کبریایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۲ — چو چینی شدم محو نازک ادایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۵ — در زندگی نگشتیم منظور آشنایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۴ — حیرت قفسم‌کو اثر عجز و رسایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۸ — ز خویش رفته‌ام اما نرفته‌ام جایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۶ — در گرفته‌ست زمین تا به فلک بی‌سروپایی
- غزل شمارهٔ ۲۸۰۷ — درتن ویرانه بی‌سعی قناعت وانشد جایی