خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۹۳ — هرگز دل من ز علم محروم نشد
- رباعی شمارهٔ ۱۰۰ — از بودنی ای دوست چه داری تیمار
- رباعی شمارهٔ ۹۹ — آن لعل در آبگینهٔ ساده بیار
- رباعی شمارهٔ ۱۰۱ — افلاک که جز غم نفزایند دگر
- رباعی شمارهٔ ۹۸ — یک نان به دو روز اگر بود حاصل مرد
- رباعی شمارهٔ ۱۰۲ — ای دل غم این جهان فرسوده مخور
- رباعی شمارهٔ ۱۰۳ — ای دل همه اسباب جهان خواسته گیر
- رباعی شمارهٔ ۹۷ — یک قطرهٔ آب بود با دریا شد
- رباعی شمارهٔ ۱۰۴ — این اهل قبور خاک گشتند و غبار
- رباعی شمارهٔ ۱۰۵ — خشت سر خم ز ملکت جم خوشتر
- رباعی شمارهٔ ۱۰۶ — در دایرهٔ سپهرِ ناپیدا غور
- رباعی شمارهٔ ۱۰۷ — دی کوزه‌گری بدیدم اندر بازار
- رباعی شمارهٔ ۱۰۸ — زآن می که حیات جاودانیست بخور
- رباعی شمارهٔ ۱۱۰ — وقت سحر است خیز ای طرفه پسر
- رباعی شمارهٔ ۱۱۲ — ای پیر خردمند پگه‌تر برخیز
- رباعی شمارهٔ ۱۰۹ — گر باده خوری تو با خردمندان خور
- رباعی شمارهٔ ۱۱۱ — از جملهٔ رفتگان این راه دراز
- رباعی شمارهٔ ۱۱۴ — مرغی دیدم نشسته بر بارهٔ طوس
- رباعی شمارهٔ ۱۱۸ — ایام زمانه از کسی دارد ننگ
- رباعی شمارهٔ ۱۱۳ — وقت سحر است خیز ای مایهٔ ناز
- رباعی شمارهٔ ۱۲۰ — با سرو قدی تازه‌تر از خرمن گل
- رباعی شمارهٔ ۱۱۹ — از جرم گِلِ سیاه، تا اوج زحل
- رباعی شمارهٔ ۱۱۷ — در کارگه کوزه‌گری رفتم دوش
- رباعی شمارهٔ ۱۱۵ — جامی است که عقل آفرین می‌زندش