خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۱۱۶ — خیام اگر ز باده مستی خوش باش
- رباعی شمارهٔ ۱۲۵ — بر مفرش خاک، خفتگان می‌بینم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۸ — خورشید به گِل نَهُفت می‌نتوانم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۱ — ای دوست بیا تا غمِ فردا نخوریم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۶ — تا چند اسیر عقل هر روزه شویم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۳ — برخیز ز خواب تا شرابی بخوریم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۷ — چون نیست مقام ما در این دهر مقیم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۴ — برخیزم و عزمِ بادهٔ ناب کنم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۲ — این چرخ فلک که ما در او حیرانیم
- رباعی شمارهٔ ۱۳۵ — یک روز ز بند عالم آزاد نیم
- رباعی شمارهٔ ۱۳۳ — هر یک چندی یکی برآید که منم
- رباعی شمارهٔ ۱۳۴ — یک چند به کودکی به استاد شدیم
- رباعی شمارهٔ ۱۳۶ — از دی که گذشت هیچ از او یاد مکن
- رباعی شمارهٔ ۱۳۲ — من بی می ناب زیستن نتوانم
- رباعی شمارهٔ ۱۳۱ — من می نه ز بهر تنگدستی نخورم
- رباعی شمارهٔ ۱۲۹ — دشمن به غلط گفت که من فلسفی‌ام
- رباعی شمارهٔ ۱۳۰ — ماییم که اصلِ شادی و کانِ غمیم
- رباعی شمارهٔ ۱۴۲ — قانع به یک استخوان چو کرکس بودن
- رباعی شمارهٔ ۱۳۷ — ای دیده اگر کور نئی گور ببین
- رباعی شمارهٔ ۱۴۰ — رفتم که در این منزلِ بیداد بُدَن
- رباعی شمارهٔ ۱۳۹ — چون حاصل آدمی در این شورستان
- رباعی شمارهٔ ۱۳۸ — برخیز و مخور غم جهان گذران
- رباعی شمارهٔ ۱۴۱ — رندی دیدم نشسته بر خنگ زمین
- رباعی شمارهٔ ۱۴۳ — قومی متفکرند اندر ره دین