خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی شمارهٔ ۱۴۴ — گاوی‌ست در آسمان و نامش، پروین
- رباعی شمارهٔ ۱۴۸ — نتوان دل شاد را به غم فرسودن
- رباعی شمارهٔ ۱۵۰ — از آمدن و رفتن ما سودی کو؟
- رباعی شمارهٔ ۱۵۱ — از تن چو برفت جان پاک من و تو
- رباعی شمارهٔ ۱۴۶ — مشنو سخن از زمانه ساز آمدگان
- رباعی شمارهٔ ۱۵۲ — می خور که فلک بهر هلاک من و تو
- رباعی شمارهٔ ۱۴۷ — می خوردن و گرد نیکوان گردیدن
- رباعی شمارهٔ ۱۴۹ — آن قصر که با چرخ همی زد پهلو
- رباعی شمارهٔ ۱۴۵ — گر بر فَلَکَم دست بُدی چون یَزدان
- رباعی شمارهٔ ۱۵۹ — از کوزه‌گری کوزه خریدم باری
- رباعی شمارهٔ ۱۵۳ — از هرچه بجز می است کوتاهی به
- رباعی شمارهٔ ۱۵۸ — از آمدن بهار و از رفتن دی
- رباعی شمارهٔ ۱۵۴ — بنگر ز صبا دامن گل چاک شده
- رباعی شمارهٔ ۱۵۵ — تا کی غم آن خورم که دارم یا نه
- رباعی شمارهٔ ۱۵۶ — یک جُرعه میِ کُهَن ز مُلکی نو به
- رباعی شمارهٔ ۱۵۷ — آن مایه ز دنیا که خوری یا پوشی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۰ — ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۵ — بر شاخ امید اگر بری یافتمی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۷ — پیری دیدم به خانهٔ خماری
- رباعی شمارهٔ ۱۶۸ — تا چند حدیث پنج و چار ای ساقی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۶ — بر گیر پیاله و سبو ای دلجوی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۳ — ای کاش که جای آرمیدن بودی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۲ — ای دوست حقیقت شنو از من سخنی
- رباعی شمارهٔ ۱۶۴ — بر سنگ زدم دوش سبوی کاشی