عبید زاکانی
زندگی‌نامهٔ عبید زاکانی
خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی شاعر و لطیفه‌پرداز نامدارایران در قرن هشتم هجری است. وی ازخاندان زاکانیان بوده و زاکانیان تیره‌ای از اعراب هستند که به قزوین مهاجرت کرده و آنجا ساکن شده بودند. وی به لحاظ وضعیت اجتماعی آن روزگار، به طنز روی آورد و نظم و نثر خود را وسیلهٔ حمله به عرفها و عادات نادرست و مفاسد و معایب طبقهٔ مشخصی از اجتماع قرار داد. وی در حدود سالهای ۷۷۱ و ۷۷۲ هجری قمری زندگی را بدرود گفت. از آثار برگزیدهٔ او می‌توان به مثنوی عشاق‌نامه، کتاب اخلاق‌الاشراف، ریش‌نامه، صد پند، لطایف و ظرایف، رسالهٔ دلگشا و بالاخره منظومهٔ معروف موش و گربه اشاره کرد.
آثار عبید زاکانی
شعرهای عبید زاکانی
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۰ - ایضا در مدح همو — تا زمان برقرار خواهد بود
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۸ - در مدح خواجه رکن‌الدین عمیدالملک — باز گل جلوه‌کنان روی به صحرا دارد
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۴ - در مدح شاه شیخ ابواسحاق گوید — جهان خوشست و چمن خرمست و بلبل شاد
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۶ - ایضا در مدح همو — خوش آن نسیم که بوئی ز زلف یار آرد
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۱ - در مدح سلطان معزالدین اویس جلایری — گیتی ز یمن عاطفت شاه کامکار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۵ - ایضا در مدح همو گوید — بنوش باده که فصل بهار می‌آید
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۹ - در ستایش شاه شیخ ابواسحاق — همیشه تا سپر مهر زرفشان باشد
- قصیدهٔ شمارهٔ ۱۷ - در مدح جلال‌الدین شاه شجاع — نسیم باد سحر عزم بوستان دارد
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۵ - در ستایش شاه شیخ ابواسحاق — گذشت روزه و سرما رسید عید و بهار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۸ - ایضا در مدح شاه شیخ ابواسحاق — بیمن معدلت پادشاه بنده نواز
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۹ - در تهنیت مراجعت شیخ ابواسحاق به شیراز — رسید رایت منصور شاه بنده‌نواز
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۲ - در ستایش باده و تخلص به مدح — باز به صحرا رسید کوکبهٔ نوبهار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۴ - ایضا در مدح شاه شیخ ابواسحاق گوید — میرسد نوروز عید و میدهد بوی بهار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۳ - در مدح شاه شیخ ابواسحق اینجو گوید — صبحدم کز حد خاور خسرو نیلی حصار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶ - در مدح شاه شیخ ابواسحاق و تهنیت وزارت رکن‌الدین عمیدالملک — شد ملک فارس باز به تایید کردگار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۲۷ - ایضا در مدح شیخ ابواسحاق و ایوانی که او در شیراز میساخت میگوید — نفخات نسیم عنبر بار
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۲ - در ستایش شاه شجاع مظفری و وصف بارگاه او گوید — خجسته بارگه پادشاه هفت اقلیم
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۰ - ایضا در مدح عمیدالملک وزیر — بیمن طالع فیروز و بخت فرخ فال
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۴ - در مدح شاه شیخ ابواسحق — به فر معدلت خسرو زمین و زمان
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۵ - ایضا در مدح شاه شیخ ابواسحق — ای بر در تو دولت و اقبال پاسبان
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۷ - در مدح شاه شیخ ابواسحق — ای دوش چرخ غاشیه گردان جاه تو
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۳ - در وصف خطهٔ کرمان و مدح شاه شجاع گوید — سپیده‌دم که شهنشاه گنبد گردان
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۶ - در مدح خواجه رکن‌الدین عمیدالملک وزیر — ای آسمان جنیبه کش کبریای تو
- قصیدهٔ شمارهٔ ۳۱ - در مدح عمیدالملک وزیر — علی‌الصباح که سلطان چرخ آینه فام