عبید زاکانی
زندگی‌نامهٔ عبید زاکانی
خواجه نظام‌الدین عبیدالله زاکانی شاعر و لطیفه‌پرداز نامدارایران در قرن هشتم هجری است. وی ازخاندان زاکانیان بوده و زاکانیان تیره‌ای از اعراب هستند که به قزوین مهاجرت کرده و آنجا ساکن شده بودند. وی به لحاظ وضعیت اجتماعی آن روزگار، به طنز روی آورد و نظم و نثر خود را وسیلهٔ حمله به عرفها و عادات نادرست و مفاسد و معایب طبقهٔ مشخصی از اجتماع قرار داد. وی در حدود سالهای ۷۷۱ و ۷۷۲ هجری قمری زندگی را بدرود گفت. از آثار برگزیدهٔ او می‌توان به مثنوی عشاق‌نامه، کتاب اخلاق‌الاشراف، ریش‌نامه، صد پند، لطایف و ظرایف، رسالهٔ دلگشا و بالاخره منظومهٔ معروف موش و گربه اشاره کرد.
آثار عبید زاکانی
شعرهای عبید زاکانی
- رباعی شمارهٔ ۲۰ — جان قصهٔ آن ماه سخنگو گوید
- رباعی شمارهٔ ۱۸ — من ترک شراب ناب نتوانم کرد
- رباعی شمارهٔ ۱۶ — آن زلف که بر گوشهٔ غلطاق نهاد
- رباعی شمارهٔ ۱۵ — فکری که بر آن طبع روان می‌گذرد
- رباعی شمارهٔ ۱۴ — ای شعله‌ای از پرتو رویت خورشید
- رباعی شمارهٔ ۱۹ — آن خور که ازو قوت روح افزاید
- رباعی شمارهٔ ۱۷ — درویش که می خورد به میری برسد
- رباعی شمارهٔ ۱۳ — تا یار برفت صبر از من برمید
- رباعی شمارهٔ ۲۳ — گر وصل تو دست من شیدا گیرد
- رباعی شمارهٔ ۲۲ — تا ساخته شخص من و پرداخته‌اند
- رباعی شمارهٔ ۲۱ — عشق تو مرا چو خاک ره خواهد کرد
- رباعی شمارهٔ ۲۴ — لب هر که بر آن لعل طربناک نهد
- رباعی شمارهٔ ۲۷ — قومی ز پی مذهب و دین می‌سوزند
- رباعی شمارهٔ ۲۵ — از شدت دست تنگی و محنت برد
- رباعی شمارهٔ ۲۶ — زین گونه که این شمع روان می‌سوزد
- رباعی شمارهٔ ۲۸ — دل با رخ دلبری صفائی دارد
- رباعی شمارهٔ ۳۰ — دانا ز می و مغانه می نگریزد
- رباعی شمارهٔ ۲۹ — وصف لب او سخن چو آغاز کند
- رباعی شمارهٔ ۳۱ — هر لحظه رسد به من بلائی دیگر
- رباعی شمارهٔ ۳۶ — ای بر دل هرکس ز تو آزار دگر
- رباعی شمارهٔ ۳۳ — از شوق توام هست بر آتش خاطر
- رباعی شمارهٔ ۳۲ — ای در سر هر کس از تو سودای دگر
- رباعی شمارهٔ ۳۵ — ای دل پس از این انده بیهوده مخور
- رباعی شمارهٔ ۳۴ — ای لعل لبت به دلنوازی مشهور