رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۱۵۰ — بزرگان جهان چون بند گردن
- شمارهٔ ۱۴۹ — ای بار خدای، ای نگار فتنه
- شمارهٔ ۱۴۸ — ماه تمامست روی دلبرک من
- شمارهٔ ۱۴۷ — خوش آن نبیذ غارجی با دوستان یکدله
- شمارهٔ ۱۵۲ — ندارد میل فرزانه به فرزند و به زن هرگز
- شمارهٔ ۱۵۳ — ایا خورشید سالاران گیتی
- شمارهٔ ۱۵۱ — زلفینک او نهاده دارد
- شمارهٔ ۱۴۶ — ناگاه برآرند ز کنج تو خروشی
- شمارهٔ ۱۵۵ — مهر جویی ز من و بی مهری
- شمارهٔ ۱۵۶ — بر تو رسیده بهر دل تنگ چاره‌ای
- شمارهٔ ۱۵۷ — گه در آن کندز بلند نشین
- شمارهٔ ۱۵۸ — کار بوسه چو آب خوردن شور
- شمارهٔ ۱۵۴ — گه ارمنده‌ای و گه ارغنده‌ای
- شمارهٔ ۱۵۹ — بتا، نخواهم گفتن تمام مدح ترا
- شمارهٔ ۱۶۰ — من کنم پیش تو دهان پر باد
- شمارهٔ ۱۶۱ — باغ ملک آمد طری از رشحهٔ کلک وزیر
- شمارهٔ ۱۶۹ — ای آن که من از عشق تو اندر جگر خویش
- شمارهٔ ۱۶۸ — به جمله خواهم یک ماهه بوسه از تو، بتا
- شمارهٔ ۱۶۳ — نیل دمنده تویی به گاه عطیت
- شمارهٔ ۱۶۲ — چه نیکو سخن گفت یاری به یاری
- شمارهٔ ۱۶۵ — آهو ز تنگ کوه بیامد به دشت و راغ
- شمارهٔ ۱۶۴ — مرا با تو بدین باب تاب نیست
- شمارهٔ ۱۶۶ — از خر و پالیک آن جای رسیدم که همی
- شمارهٔ ۱۶۷ — جهانا، همانا کزین بی‌گناهی