رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۱۲۲ — به سرو ماند، گر سرو لاله دار بود
- شمارهٔ ۱۲۳ — گیتیت چنین آید، گردنده بدین سان هم
- شمارهٔ ۱۲۹ — عاجز شود از اشک و غریو من
- شمارهٔ ۱۲۶ — چنان که خاک سر شتی به زیر خاک شوی
- شمارهٔ ۱۲۴ — به چنگال قهر تو در، خصم بد دل
- شمارهٔ ۱۲۵ — ازان کوز ابری باز کردار
- شمارهٔ ۱۲۸ — چرا عمر کرکس دو صد سال؟ ویحک!
- شمارهٔ ۱۲۷ — آن رخت کتان خویش من رفتم و پردختم
- شمارهٔ ۱۳۰ — دلبرا، زوکی مجال حاسد غماز تو
- شمارهٔ ۱۳۱ — ای دریغ! آن حر، هنگام سخا حاتم فش
- شمارهٔ ۱۳۲ — هفت سالار، کندرین فلکند
- شمارهٔ ۱۳۳ — نیست از من عجب که: گستاخم
- شمارهٔ ۱۳۴ — گاه آرامیده و گه ارغنده
- شمارهٔ ۱۳۶ — از مهر او ندارم بی خنده کام و لب
- شمارهٔ ۱۳۵ — منم خو کرده بر بوسش، چنان چون باز بر مسته
- شمارهٔ ۱۳۷ — آتش هجر ترا هیزم منم
- شمارهٔ ۱۳۸ — به جای هر گران مایه فرومایه نشانیده
- شمارهٔ ۱۳۹ — گر نعم‌های او چو چرخ دوان
- شمارهٔ ۱۴۰ — در راه نشابور دهی دیدم بس خوب
- شمارهٔ ۱۴۲ — کز شاعران نوندمنم و نوگواره
- شمارهٔ ۱۴۵ — یک سو کشمش چادر، یک سو نهمش موزه
- شمارهٔ ۱۴۱ — جعدی سیاه دارد، کز کشی
- شمارهٔ ۱۴۴ — بتگک ازان گزیده‌ام این کازه
- شمارهٔ ۱۴۳ — ای خون دوستانت به گردن، مکن بزه