صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۴۳۱۹ — از بحر فیض قسمت دیگر به من رسید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۱ — صبح شکوفه از افق شاخ سر کشید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۲ — با عشق انتقام توان ز آسمان کشید
- غزل شمارهٔ ۴۳۱۵ — بی خواست حرف تلخی ازان نوش لب رسید
- غزل شمارهٔ ۴۳۱۸ — پیرانه سر همای سعادت به من رسید
- غزل شمارهٔ ۴۳۱۷ — تا بوسه ای به من ز لب دلستان رسید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۰ — از نغمه پرده مطرب دستانسرا کشید
- غزل شمارهٔ ۴۳۱۶ — از پیچ وتاب عمردرازم بسر رسید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۶ — تا کی درین جهان مکرر به سر کنید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۸ — در مشرب من صبح چه گویم چه اثر داد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۰ — چشمی که مقید به نظر باز نگردد
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۹ — تا روشنی صدق به دل یار نگردد
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۳ — بر یاد عشق بار هوس می توان کشید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۴ — هر کس نوایی از من آتش زبان شنید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۵ — از زیر خاک ناله ما می‌توان شنید
- غزل شمارهٔ ۴۳۲۷ — هر پرده که از چهره مقصود برافتاد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۴ — کو عشق که دودم ز دل تنگ برآرد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۶ — آن کس که تمنای بَر و دوش تو دارد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۸ — از گرمروان خار مغیلان گله دارد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۷ — از گردش افلاک کجا دل گله دارد؟
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۲ — در سینه نهان گریه مستانه نگردد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۵ — هر لحظه ترا حسن به صد رنگ برآرد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۱ — بی ابر گهربار چمن شسته نگردد
- غزل شمارهٔ ۴۳۳۳ — کی دست کرم خواجه ز امساک برآرد