ابوسعید ابوالخیر
زاده ۳۵۷ – درگذشته ۴۴۰ هجری قمری، میهنه
زندگی‌نامهٔ ابوسعید ابوالخیر
ابوسعید فضل‌الله بن ابوالخیر احمد بن محمد بن ابراهیم (۳۵۷-۴۴۰ق) معروف به شیخ ابوسعید ابوالخیر عارف و شاعر نامدار ایرانی قرن چهارم و پنجم است. ابوسعید در اول محرم ۳۵۷ قمری در روستای میهنه از توابع ابیورد دیده به جهان گشود و در شب جمعه چهارم شعبان ۴۴۰ در زادگاهش دیده از جهان فرو بست او سالها در مرو و سرخس فقه و حدیث آموخت تا در یک حادثهٔ مهم در زندگی اش درس را رها کرده و به جمع صوفیان پیوست و به وادی عرفان روی آورد. شیخ ابوسعید پس از طی طریقت تصوف در نزد شیخ ابوالفضل سرخسی و ابوالعباس آملی به دیار اصلی خود (میهنه) بازگشت و هفت سال به ریاضت پرداخت و در سن ۴۰ سالگی به نیشابور رفت. در این سفرها بزرگان علمی و شرعی نیشابور با او به مخالفت برخاستند، اما چندی نگذشت که مخالفت به موافقت بدل شد و مخالفان وی تسلیم شدند. بسیاری از رباعیات و اشعار منتسب به ابوسعید در واقع از آن شاعران دیگر است. فرزندان ابوسعید در کتاب‌های «حالات و سخنان ابوسعید» و «اسرار التوحید» گفته‌اند که جدشان جز سه بیت، شعری نگفته و آنچه در مجالس می‌خوانده، گفتار پیرانش بوده است.
آثار ابوسعید ابوالخیر
شعرهای ابوسعید ابوالخیر
- رباعی شمارهٔ ۵۳۲ — دنیا نسزد ازو مشوش بودن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۳ — در راه خدا حجاب شد یک سوزن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۵ — یک لحظه چراغ آرزوها پف کن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۴ — یا رب تو زخواب ناز بیدارش کن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۶ — خواهی که کسی شوی ز هستی کم کن
- رباعی شمارهٔ ۵۲۹ — از باده به روی شیخ رنگ آوردن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۰ — تا لعل تو دلفروز خواهد بودن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۱ — سهلست مرا بر سر خنجر بودن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۴ — گفتم که: رخم به رنگ چون کاه مکن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۲ — ای شمع چو ابر گریه و زاری کن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۷ — یا رب تو به فضل مشکلم آسان کن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۳ — ای ناله گرت دمیست اظهاری کن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۸ — یا رب نظری بر من سرگردان کن
- رباعی شمارهٔ ۵۳۹ — ای غم گذری به کوی بدنامان کن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۱ — در درگه ما دوستی یک دِله کن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۰ — ای نُه دِلِهٔ دَه دِلِه هر دَه یِله کن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۵ — درویشی کن قصد درِ شاه مکن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۸ — ای چشم من از دیدن رویت روشن
- رباعی شمارهٔ ۵۴۶ — افعال بدم ز خلق پنهان می‌کن
- رباعی شمارهٔ ۵۵۰ — شد دیده به عشق رهنمون دل من
- رباعی شمارهٔ ۵۴۹ — ای عشق تو مایهٔ جنون دل من
- رباعی شمارهٔ ۵۵۱ — ای زلف مسلسلت بلای دل من
- رباعی شمارهٔ ۵۵۲ — بختی نه که با دوست درآمیزم من
- رباعی شمارهٔ ۵۴۷ — عاشق من و دیوانه من و شیدا من