اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۱۰۳ — طمع تراست که مقبول کاینات شوی
- شمارهٔ ۱۰۴ — چند مردم بکشی رسم بزرگی آنست
- شمارهٔ ۱۰۵ — بگذر ز بزرگی که بود مایه آزار
- شمارهٔ ۱۰۶ — نگذشته است گرد گناهی بهیچ باب
- شمارهٔ ۱۰۷ — پیش از این سرزنش از خلق مرا بود که تو
- شمارهٔ ۱۰۸ — دولت و محنت عالم گذران است همه
- شمارهٔ ۱۰۹ — از نفس توسن خود ایمن مشو گر او را
- شمارهٔ ۱۰۲ — ایدل ز خود بمیر که گردی خلاص از آنک
- شمارهٔ ۱۱۵ — آصفا، من زر از عسس ببرات
- شمارهٔ ۱۱۶ — مجرد باش چون مردان بعالم
- شمارهٔ ۱۱۰ — بر تخت عافیت دل من پادشاه بود
- شمارهٔ ۱۱۲ — هرچند کسی علم و هنر دارد و کوشش
- شمارهٔ ۱۱۳ — مکن شهوت که بی مغزی است هرچند
- شمارهٔ ۱۱۷ — گر آدمی صفتی از حدیث خود بگذر
- شمارهٔ ۱۱۱ — نشستم زیر تیغ مردکی دلال در حمام
- شمارهٔ ۱۱۴ — ای نجم سعادت اثرای کوکب مسعود
- شمارهٔ ۱۱۸ — خار خاری که بجان ریشه زد از عشق گلی
- شماره ۴ - تاریخ وفات میر محمد — این گنج نهان که ذات عالی نسب است
- شماره ۶ - تاریخ وفات سلطان خلیل — مکن تکیه بر مسند عمر فانی
- شماره ۷ - تاریخ وفات نظام الدین محمود — جهان صورت و معنی نظام دین محمود
- شماره ۵ - تاریخ وفات مقصود — دریغا از آن غنچه باغ دل
- شماره ۱ - تاریخ وفات پهلوان یار علی — پهلوان زمانه یار علی
- شماره ۲ - در ولادت ملک منصور گوید — بخت ملک قاسم از الطاف حق
- شماره ۳ - تاریخ وفات خواجه لطف الله دارالضربی — خواجه لطف الله دارالضربی آن کام کرم