اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۴۴۳ — آدم به کریوه ایست در راه فلک
- شمارهٔ ۴۴۲ — گر بگسلی از لذت تن همچو ملک
- شمارهٔ ۴۳۸ — ایمه که ندارم از تو پروای چراغ
- شمارهٔ ۴۴۴ — اهلی که مرید تو بود پیر فلک
- شمارهٔ ۴۴۵ — فرزند بخوی و بوی خودساز بزرگ
- شمارهٔ ۴۳۹ — پیریم و فقیر و ناتوانیم و ضعیف
- شمارهٔ ۴۴۰ — دهقان چو بخاک افکند تخم ضعیف
- شمارهٔ ۴۴۱ — برخیز و طواف کعبه مشمار گزاف
- شمارهٔ ۴۴۸ — اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل
- شمارهٔ ۴۴۹ — زاد همه راه برگ و سازست ایدل
- شمارهٔ ۴۵۱ — ساقی من مست کی شوم همدم عقل
- شمارهٔ ۴۴۶ — در طور فنا چو موسی از خود بگسل
- شمارهٔ ۴۵۰ — فرزند تو شاخیست تر از اول حال
- شمارهٔ ۴۴۷ — شهوت چه حرام و چه حلال است وبال
- شمارهٔ ۴۵۲ — ایسرو سهی درآ در آغوش چو گل
- شمارهٔ ۴۵۳ — اهلی در نظم و گوهر طبع فضول
- شمارهٔ ۴۵۷ — یا رب گنه آلوده ز دنیا مبرم
- شمارهٔ ۴۵۸ — یا رب مهل اندر گنه اندوختنم
- شمارهٔ ۴۵۹ — یا رب من اگر گناه بیحد کردم
- شمارهٔ ۴۶۱ — گر در همه آفاق بگردی چو نسیم
- شمارهٔ ۴۵۵ — ایمه که رخت گرفته صد خرده بگل
- شمارهٔ ۴۵۶ — من خود نرسم بوصل آنطرفه غزال
- شمارهٔ ۴۶۰ — ما گنج غمیم و غم ز حق خواسته ایم
- شمارهٔ ۴۵۴ — اهلی ز جهانیان چو مجنون بگسل