دقیقی طوسی
زاده ۳۲۰ هجری قمری، مشهد
زندگی‌نامهٔ دقیقی
ابو منصور محمد بن احمد بلخی (زاده شده پس از ۳۲۰ هجری قمری، درگذشته میان ۳۶۷ تا ۳۶۹ هجری قمری) با تخلص دقیقی از نخستین کسانی بود که پیش از فردوسی تلاش کرد داستان‌های ملی ایران را به شعر درآورد و از پیشگامان حماسه‌سرایی به زبان فارسی است. دقیقی با دربار شاهان سامانی در پیوند بود و به تشویق نوح دوم سامانی به نظم درآوردن شاهنامه ابومنصوری را آغاز کرد. اما پیش از آنکه آن را به پایان برساند، به دست غلام خود کشته شد. فردوسی در شاهنامهٔ خود داستان زندگی دقیقی را به کوتاهی نقل کرده و هزار (۱۰۰۰) بیتی که دقیقی سروده را هم در گشتاسپ‌نامه گنجانده و بدین‌گونه از ازدست‌رفتن آن‌ها جلوگیری کرده است.
آثار دقیقی
شعرهای دقیقی
- شمارهٔ ۲ — ذرّه نماید به جنب قدر تو گردون
- شمارهٔ ۴ — میِ صافی بیار ای بُت که صافی است
- شمارهٔ ۶ — شب سیاه بدان زلفکان تو ماند
- شمارهٔ ۵ — چرخِ گردان نهاده دارد گوش
- شمارهٔ ۷ — گویند صبر کن که ترا صبر بر دهد
- شمارهٔ ۸ — ای امیر شاهزاده خسرو دانش پژوه
- شمارهٔ ۱ — من جاه دوست دارم کآزاده زاده‌ام
- شمارهٔ ۳ — برخیز و برافروز هلا قبلهٔ زردشت
- شمارهٔ ۱۲ — تو آن شبرنگ تازی را به میدان چون برانگیزی
- شمارهٔ ۱۱ — مدیح تا به بر من رسید عریان بود
- شمارهٔ ۱۳ — من این جا دیر ماندم، خوار گشتم
- شمارهٔ ۱۶ — بزلف کژّ ولیکن بقدّ و قامت راست
- شمارهٔ ۱۰ — چگونه بلائی که پیوند تو
- شمارهٔ ۱۴ — که را رودکی گفته باشد مدیح
- شمارهٔ ۱۵ — زان مرکّب که کالبد از نور
- شمارهٔ ۹ - قصیده — پریچهره بتی عیار و دلبر
- شمارهٔ ۲۲ — چشم تو که فتنهٔ جهان خیزد ازو
- شمارهٔ ۲۳ — شود خون جگر از دل چکیده
- شمارهٔ ۲۴ — ملک بی ملک‌دار باشد، نی
- شمارهٔ ۱۷ — تو آن ابری که ناساید شب و روز
- شمارهٔ ۱۹ — نگه کن آب و یخ در آبگینه
- شمارهٔ ۱۸ — ای کرده چرخ تیغ ترا پاسبان ملک
- شمارهٔ ۲۰ — زان تلخ میی گزین که گرداند
- شمارهٔ ۲۱ — ملک آن یادگار آل دارا