بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۶۵ — ازین هوسکده با آرزوبه جنگ برون آ
- غزل شمارهٔ ۲۶۶ — ای مردهٔ تکلف از کیف و کم برون آ
- غزل شمارهٔ ۲۶۷ — بود بی‌مغزسرتند خروش مینا
- غزل شمارهٔ ۲۶۹ — بیا خورشید معنی را ببین ازروزن مینا
- غزل شمارهٔ ۲۷۱ — شفق در خون حسرت می‌تپد از دیدن مینا
- غزل شمارهٔ ۲۷۰ — ز بخت نارسا نگرفت دستم‌گردن مینا
- غزل شمارهٔ ۲۷۲ — چندین دماغ دارد اقبال و جاه مینا
- غزل شمارهٔ ۲۶۸ — ازین محفل چه امکان است بیرون رفتن مینا
- غزل شمارهٔ ۲۷۴ — مآل‌کار چه بیندکسی نظر به هوا
- غزل شمارهٔ ۲۷۵ — تاراجگرگل بود بدمستی اجزاها
- غزل شمارهٔ ۲۷۹ — ای به زلفت جوهر آیینهٔ دل تاب‌ها
- غزل شمارهٔ ۲۸۰ — ای ز شوخی‌های حُسن‌ات محوِ پیچ و تاب‌ها
- غزل شمارهٔ ۲۷۶ — گر لعل خموشت‌کند آهنگ نواها
- غزل شمارهٔ ۲۷۳ — کدامین نشئه بیرون داد راز سینهٔ مینا
- غزل شمارهٔ ۲۷۷ — ز بس جوش اثر زد از تب شوق تو یارب‌ها
- غزل شمارهٔ ۲۷۸ — زهی سودایی شوق تو مذهب‌ها و مشرب‌ها
- غزل شمارهٔ ۲۸۱ — ز چشم بی‌نگه بودم خراب‌آباد غارتها
- غزل شمارهٔ ۲۸۲ — غباریم زحمتکش بادها
- غزل شمارهٔ ۲۸۴ — سجود خاک راحت‌گرهوا جوشاند ازسرها
- غزل شمارهٔ ۲۸۳ — زهی نظّاره را ازجلوهٔ حسن تو زیورها
- غزل شمارهٔ ۲۸۶ — ای بهار جلوه بس‌کن کز خجالت یارها
- غزل شمارهٔ ۲۸۵ — نگردد همت موجم قفس‌فرسودِ گوهرها
- غزل شمارهٔ ۲۸۷ — بسکه شد حیرت‌پرستِ جلوه‌ات گلزارها
- غزل شمارهٔ ۲۸۸ — حیرت دل گر نپردازد به ضبط‌کارها