بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۴۱ — خداوندا به آن نور نظر در دیده جا بنما
- غزل شمارهٔ ۲۴۵ — کوتاه نیست سلسلهٔ دود آه ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۳ — بی‌ربشه سوخت مزرع آه حزین ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۸ — داغ‌گل‌کرد بهار از اثر لالهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۲ — پر تشنه است حرص فضولی‌کمین ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۶ — نخل شمعیم‌که در شعله دود ریشهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۷ — می‌خورد خون نفس اندر دل غم پیشهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۴ — پا به نومیدی شکست آزادی دلخواه ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۱ — به پیری الفت حرص و هوس شد آینهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۲ — از ما پیام وصل تهی‌کرد جای ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۴ — گر چنین بالد ز طوف دامنت اجزای ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۶ — جهان‌گرفت غبار جنون تلاشی ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۵ — ز باده‌ای‌ست به بزم شهود، مستی ما
- غزل شمارهٔ ۲۴۹ — غنچه‌سان بی‌در است خانهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۳ — فقر نخواست شکوهٔ مفلسی ازگدای ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۰ — سعی دیر و حرم بهانهٔ ما
- غزل شمارهٔ ۲۵۸ — کلک مصوراز چه ننگ،کرد نظربه‌سوی ما
- غزل شمارهٔ ۲۶۰ — شوق تو دامنی زد بر نارسایی ما
- غزل شمارهٔ ۲۶۴ — از نام اگر نگذری، از ننگ برون‌آ
- غزل شمارهٔ ۲۶۱ — بر سنگ زد زمانه ز بس ساز آشنا
- غزل شمارهٔ ۲۶۲ — چو شمع یک مژه وا کن ز پرده مست برون آ
- غزل شمارهٔ ۲۵۹ — وصف لب توگر دمد ازگفتگوی ما
- غزل شمارهٔ ۲۶۳ — چه‌کدخدایی‌ست ای ستمکش جنون‌کن از دردسر برون‌آ
- غزل شمارهٔ ۲۵۷ — چون نقش پا ز عجز نگردید روی ما