بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۷۹۷ — فریاد که در عالم تحقیق کسی نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۹ — عنقا سراغم از اثرم وهم و ظن تهیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۸ — سرو چمن دل الف شعلهٔ آهیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۵ — طاس این نرد اختیاری نیست
- غزل شمارهٔ ۸۰۰ — بی‌ساز انفعال سراپای من تهیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۳ — محرم حسن ازل اندیشهٔ بیگانه نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۶ — از ره و منزل تحقیق اگر دوری نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۴ — صاف‌طبعان را غمی از خار خارکینه نیست
- غزل شمارهٔ ۸۰۴ — هرچند درین گلشن هرسو گل خودروییست
- غزل شمارهٔ ۸۰۷ — یک شبم در دل نسیم یاد آن گیسو گذشت
- غزل شمارهٔ ۸۰۶ — نیشی تا علم همت عنقا برداشت
- غزل شمارهٔ ۸۰۵ — گرم‌رفتاری که سر در راه آن یکتا گذاشت
- غزل شمارهٔ ۸۰۲ — در ربط خلق یکسر ناموس‌کبریایی‌ست
- غزل شمارهٔ ۸۰۸ — زان خوشه‌که میناگری باغ عنب داشت
- غزل شمارهٔ ۸۰۱ — برگ طربم عشرت بی‌برگ و نوایی‌ست
- غزل شمارهٔ ۸۰۳ — ز خویش مگذر اگر جوهرت شناسایی ست
- غزل شمارهٔ ۸۱۵ — ز بس که معنی مکتوب عشق پیچش داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۲ — سعی‌جاه آرزوی خاک شدن در سر داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۰ — جز خموشی هرکه دل بر ناله و فریاد داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۳ — برق آفت لمعه در بی‌ضبطی اسرار داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۶ — تا جنون نقد بهار عشرتم در چنگ داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۱ — حیرتم عمری به امید ندامت شاد داشت
- غزل شمارهٔ ۸۱۴ — شب‌که شور بلبل ما ریشه درگلزار داشت
- غزل شمارهٔ ۸۰۹ — جرأت سؤال شرم ترا گر جواب داشت