بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۷۷۵ — مقیدان وفا را ز دل رمیدن نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۳ — هما سراغم و زیر فلک مگس هم نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۶ — کتاب عافیتی قیل و قال باب تو نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۱ — چو صبحم دماغ می‌آشام نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۲ — پر بیکسم امروزکسی را خبرم نیست
- غزل شمارهٔ ۷۶۹ — عزت و خواری دهر آن همه دور از هم نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۰ — تعین جز افسون اوهام نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۴ — پیش چشمی‌که نورعرفان نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۱ — نور دل در کشور آیینه نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۰ — تو آفتاب و جهان جزبه جستجوی تو نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۳ — رنگم درین چمن به هوس پر زننده نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۲ — راحت کجاست گر دلت از خویش رسته نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۹ — تویی‌که غیر دلم هیچ‌جا مقام تو نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۷ — جهان قلمرو توفان اعتبار تو نیست
- غزل شمارهٔ ۷۷۸ — در خیال مزن فهم خویش سازتو نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۴ — مبتذل صبح و شام تازگی آرنده نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۲ — این‌زمان یک طالب‌مستی درین میخانه نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۱ — آزادگی، غبار در و بام خانه نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۵ — در تکلم از ندامت هیچکس آسوده نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۹ — ز انقلاب جسم، دل بر ساز وحشت هاله نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۶ — با دل تنگ است‌کار اینجا ز حرمان چاره نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۸ — خواجه تا کی باید این بنیاد رسوایی که نیست
- غزل شمارهٔ ۷۸۷ — خط‌خوبان هم،حریف طبع وحشت‌پیشه نیست
- غزل شمارهٔ ۷۹۰ — هیچکس جز یأس، غمخوار من دیوانه نیست