بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۸۹۸ — نشد از حسرت داغت جگرم تنها خشک
- غزل شمارهٔ ۱۸۹۹ — بسکه بی‌لعل تو رفت از بزم عیش ما نمک
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۱ — شرع هر دین بهرهٔ او نیست جز رفع شکوک
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۰ — غیر خاموشی نداردگفتگوی ما نمک
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۴ — رسانده‌ایم درین عرصهٔ خیال آهنگ
- غزل شمارهٔ ۱۸۹۷ — مغز شد در سر پر شور من از سودا خشک
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۲ — چو غنچه بسکه تپیدم ز وحشت دل تنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۳ — در نظرها معنی‌ام گل می‌کند غیرت به چنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۹ — گرم نوید کیست سروش شکست رنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۰ — مگو پیام وفا جسته‌جسته دارد رنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۷ — نام شاهان کز نگین گل کرده کر و فر به چنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۸ — تاکجا با طبع سرکش سرکند تدبیر جنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۲ — یک برک گل نکرده ز روبت بهار رنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۱ — در یاد جلوهٔ توکه دارد هزار رنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۵ — رفت مرآت دل از کلفت آفاق به زنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۰۶ — ز خودفروشی پرواز بسکه دارم ننگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۶ — بلبل الم غنچه کشد بیشتر از گل
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۴ — کعبهٔ دل گرچه دارد تنگ ارکانش ز سنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۳ — گر جنون جوشد به این تأثیر احسانش ز سنگ
- غزل شمارهٔ ۱۹۲۰ — زخم تیغی ز تو برداشته‌ام همچو هلال
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۷ — سنگی چو گوهر، بستیم بر دل
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۸ — سعی روزی‌کاهش است ای بیخبر چشمی بمال
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۵ — ای خانهٔ آیینه ز دیدار تو پرگل
- غزل شمارهٔ ۱۹۱۹ — عشرت سالگره تا کی‌ات ای غفلت فال