بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۲ — پاکم از رنگ هوس تا به سجود آمده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۰ — دیدهٔ مشتاقی از هر مو به بار آورده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۱ — به صد غبار درین دشت مبتلا شده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۳ — ازکتاب آرزو بابی دگر نگشوده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۴ — بسکه بی روی تو لبریز ندامت بوده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۵ — بی تو در هر جا جنون جوش ندامت بوده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۶۹ — زان بهار ناز حیرانم چه سامان کرده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۶ — برق حسنی در نظر دارم به خود پیچیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۳ — بیخودی ننهفت اسرار دل غم پیشه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۴ — از جراحت‌زار دل چیده‌ست دامان ناله‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۱ — سر اگر بر آسمان یا بر زمین مالیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۷ — چون تپش در دل نفس دزدیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۰ — سینه چاک یک جهان گرد هوس بالیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۲ — بسکه نیرنگت قدح چیده‌ست در اندیشه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۸ — حرف داغی لاله‌سان زبر زبان دزدیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۷۹ — عافیتها در مزاج پرفشان دزدیده‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۶ — دوش چون نی سطر دردی می‌چکید از خامه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۷ — قصهٔ دیوانگان دارد سراسر نامه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۸ — از خیالت وحشت‌اندوز دل بی‌کینه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۹۰ — برگ خودداری مجویید از دل دیوانه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۵ — در جنون گر نگسلد پیمان فرمان ناله‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۹۱ — تا دچار نازکرد آن نرگس مستانه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۹۲ — شور آفاق است جوشی از دل دیوانه‌ام
- غزل شمارهٔ ۱۹۸۹ — اشک شمعی بود یک عمر آبیار دانه‌ام