بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۸ — شب از یاد خطت سر رشتهٔ جان بود در دستم
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۹ — بر یار اگر پیام دل تنگ می‌فرستم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۰ — شب جوش بهاری به دل تنگ شکستم
- غزل شمارهٔ ۲۰۱۷ — به عشقت گر همه یک داغ سامان بود در دستم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۱ — هرگه به برگ و ساز معیشت گریستم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۲ — از هوس چون شمع‌گر سر بر هوا برداشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۳ — کاش یک نم گردش چشم تری می‌داشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۴ — ز خود تهی شدم از عالم خراب‌گذشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۰ — کی در قفس و دام هوا و هوس افتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۶ — شبی مشتاق رنگ آمیزی تصویر دل گشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۱ — کو شور دماغی که به سودای تو افتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۵ — به جستجوی خود از سعی بی دماغ گذشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۷ — به تحریک نقابش گر شود مایل سر انگشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۹ — کو جهد که چون بوی گل از هوش خود افتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۲۸ — به فقر آخر سر و برگ فنای خویشتن گشتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۲ — شب‌که عبرت را دلیل این شبستان یافتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۴ — چون آینه چندان به برش تنگ گرفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۸ — تا به در یوزهٔ راحت طلبیدن رفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۷ — دوش گستاخ به نظارهٔ جانان رفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۴۰ — شب از رویت سخنهایی بهار اندوده می‌گفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۶ — تحیر مطلعی سرزد چو صبح از خویشتن رفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۳ — آرزو بیتاب شد ساز بیانی یافتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۵ — به دل گردی ز هستی یافتم از خویشتن رفتم
- غزل شمارهٔ ۲۰۳۹ — گر به پرواز و گر از سعی تپیدن رفتم