بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۲۰۸۹ — امشب ان مست ناز می‌رسدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۰ — نه تعین نه ناز می‌رسدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۳ — چون حباب آن دم که سیر آهنگ این دریا شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۴ — زبن باغ تا ستمکش نشو و نما شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۵ — حیف سازت که منش پردهٔ آهنگ شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۶ — خاک بودم آب گشتم گِل شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۲ — بالی از آزادی افشاندم قفس پیما شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۱ — آرزویی در گره بستم دُرّی یکتا شدم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۱ — دور از آن در چند در هر دشت و در گرداندم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۲ — سحر ز شرم رخت مطلعی به تاب رساندم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۴ — ندارم رشتهٔ دیگر که آیین طلب بندم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۷ — کام از جهان گرفتم و ناکام هم شدم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۳ — شباب رفت و من از یأس مبتلا ماندم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۰ — با صد حضور باز طلبکارت آمدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۸ — در گلستانی که محو آن گل خودرو شدم
- غزل شمارهٔ ۲۰۹۹ — باغ هستی نیست جز رنگی که گرداند عدم
- غزل شمارهٔ ۲۱۱۰ — صد بیابان جنون آن طرف هوش خودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۱۱ — نالهٔ عجز نوای لب خاموش خودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۱۲ — تحیر آینهٔ عالم مثال خودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۶ — چو بوی‌گل به نظرها نقاب نگشودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۷ — زا‌ن ناله که شب بی رخت افراخته بودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۵ — به یاد نرگس او هر طرف احرام می‌بندم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۹ — شبی کز خیال تو گل چیده بودم
- غزل شمارهٔ ۲۱۰۸ — به باغی که چون صبح خندیده بودم