رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۵۰ — هردم که مرا گرفته خاموش
- شمارهٔ ۵۳ — بدان مرغک مانم که همی دوش
- شمارهٔ ۵۴ — هر آن کریم که فرزند او بلاده بود
- شمارهٔ ۵۱ — چرخ چنینست و بدین ره رود
- شمارهٔ ۵۲ — شاخی برآمد از بر شاخ درخت تود
- شمارهٔ ۵۵ — ماغ در آبگیر گشته روان
- شمارهٔ ۵۶ — برو، ز تجربهٔ روزگار بهره بگیر
- شمارهٔ ۵۷ — ماهی دیدی کجا کبودر گیرد؟
- شمارهٔ ۵۹ — اگر من زونجت نخوردم گهی
- شمارهٔ ۶۰ — مدخلان را رکاب زرآگین
- شمارهٔ ۶۱ — تا زنده‌ام مرا نیست جز مدح تو دگر کار
- شمارهٔ ۶۲ — گزیده چهار توست، بدو در جهانهان
- شمارهٔ ۶۳ — چنان بار برآورد به خویشتن
- شمارهٔ ۶۵ — علم ابر و تندر بود کوس او
- شمارهٔ ۶۴ — فاخته بر سرو شاهرود بر آورد
- شمارهٔ ۵۸ — با درفش کاویان و طاقدیس
- شمارهٔ ۷۲ — حسودانت را داده بهرام نحس
- شمارهٔ ۷۰ — چون سپرم نه میان بزم به نوروز
- شمارهٔ ۷۱ — نهاد روی به حضرت، چنان که روبه پیر
- شمارهٔ ۶۷ — به حقّ آن خمّ زلف، بسان منقار باز
- شمارهٔ ۶۶ — چون لطیف آید به گاه نوبهار
- شمارهٔ ۷۳ — بت، اگرچه لطیف دارد نقش
- شمارهٔ ۶۸ — در عمل تا دیر بازی و درازی ممکنست
- شمارهٔ ۶۹ — تازیان دوان همی آید