رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- رباعی شمارهٔ ۱۷ — در جستن آن نگار پر کینه و جنگ
- رباعی شمارهٔ ۱۹ — واجب نبود به کس بر، افضال و کرم
- رباعی شمارهٔ ۱۸ — بر عشق توام، نه صبر پیداست، نه دل
- رباعی شمارهٔ ۲۰ — یوسف‌رویی، کزو فغان کرد دلم
- رباعی شمارهٔ ۲۲ — در منزل غم فگنده مفرش ماییم
- رباعی شمارهٔ ۲۱ — در پیش خود آن نامه چو بلکامه نهم
- رباعی شمارهٔ ۲۳ — در عشق، چو رودکی، شدم سیر از جان
- رباعی شمارهٔ ۱۶ — چون کُشته ببینی‌ام، دو لب گشته فراز
- رباعی شمارهٔ ۲۴ — دیدار به دل فروخت، نفروخت گران
- رباعی شمارهٔ ۲۵ — رویت دریای حسن و لعلت مرجان
- رباعی شمارهٔ ۲۸ — چرخ کجه باز، تا نهان ساخت کجه
- رباعی شمارهٔ ۲۷ — ای نالهٔ پیر خانقاه از غم تو
- رباعی شمارهٔ ۲۶ — ای از گل سرخ، رنگ بربوده و بو
- رباعی شمارهٔ ۳۱ — چون کار دلم ز زلف او ماند گره
- رباعی شمارهٔ ۲۹ — ...
- رباعی شمارهٔ ۳۰ — زلفت دیدم، سر از چمان پیچیده
- رباعی شمارهٔ ۳۷ — با داده قناعت کن و با داد بزی
- رباعی شمارهٔ ۳۲ — ای طرفهٔ خوبان من! ای شهرهٔ ری!
- رباعی شمارهٔ ۳۵ — آن خر پدرت به دشتِ خاشاک زدی
- رباعی شمارهٔ ۳۸ — نارفته به شاه‌راهِ وصلت گامی
- رباعی شمارهٔ ۳۶ — دل سیر نگرددت ز بیدادگری
- رباعی شمارهٔ ۳۳ — از کعبه، کلیسیا نشینم کردی
- رباعی شمارهٔ ۳۴ — گر بر سر نفس خود امیری، مردی
- شمارهٔ ۱ — گرچه بشتر را عطا باران بود