صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۰ — قبا ز شرم بر آن سیمتن نمی چسبد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۳ — اگر نقاب ازان روی دلپسند افتد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۴ — زخ تو از نگه گرم خوش جلا گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۶۹ — به درد و داغ دل بیقرار می چسبد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۱ — نه موج از دل دریا کرانه می‌طلبد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۲ — شبی ستاره دولت به بام ما افتد
- غزل شمارهٔ ۳۶۶۷ — فروغ گوهر دل از سر زبان تابد
- غزل شمارهٔ ۳۶۶۸ — مرا به هر مژه ای اشک بی اثر چسبد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۷ — ز می فروغ لب یار بیشتر گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۰ — تو سعی کن که دلت ساده از رقم گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۱ — ز بردباری من موج می شود لنگر
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۸ — ز درد و داغ، دل تیره دیده ور گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۹ — ز چهره تو نگه داغدار برگردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۲ — ز کاهلی به نظرها جوان گران گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۶ — دل از سفر ز بد و نیک باخبر گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۷۵ — ز درد و داغ دل تیره خوش جلا گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۷ — خوشا سعادت آن دل که آب می‌گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۳ — ملایمت سپر خصم تندخو گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۴ — ملایمت سپر خصم تندخو گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۹ — به دیده آب اگر از آفتاب می‌گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۶ — حجاب پرده چشم پرآب می‌گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۹۰ — به دیده آب اگر از آفتاب می‌گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۸ — گل عذار تو بی‌آب و تاب می‌گردد
- غزل شمارهٔ ۳۶۸۵ — ز چهره تو نظرها پرآب می‌گردد