حزین لاهیجی
زاده ۱۱۰۳ – درگذشته ۱۱۸۱ هجری قمری، اصفهان
زندگینامهٔ حزین لاهیجی
محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حزین از آخرین شاعران سبک هندی و از اعقاب شیخ زاهد گیلانی است. او در سال ۱۱۰۳ هجری قمری در اصفهان زاده شد. زندگی او مقارن سقوط دولت صفوی و آشفتگی اوضاع ایران بود که او را درگیر سفرها و ماجراهای فراوان نمود تا جایی که چندین بار جامهٔ رزم پوشید و به نبرد دشمنان رفت. نهایتاً درگیری یا اتهام‌زنی از سوی گماشتگان محلی نادرشاه افشار در جنوب، حزین را در سال ۱۱۴۶ هجری قمری به هندوستان رمانید که البته هیچگاه از آن و در آن دیار دلخوش نبود. او در سال ۱۱۸۱ هجری قمری در شهر بنارس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. حزین را صاحب تألیفات متعدد در علوم گوناگون دانسته‌اند که نام بیش از پنجاه عدد از آنها در تذکره‌ها آمده است. زندگینامهٔ خودنوشت او به نام «تاریخ احوال» از آن جمله و از مستندات ارزشمند تاریخی راجع به احوال مردمان ایران در دوران سقوط سلسلهٔ صفوی است. دیوان حزین از روی تصحیح استاد ذبیح الله صاحبکار که تصویر آن به زحمت آقای مهرزاد شایان فراهم شده و به کمک هزاران داوطلب گمنام که در بازبینی متن استخراج شده از کتاب چاپی آن مشارکت داشته‌اند به گنجور اضافه شده است.
آثار حزین لاهیجی
شعرهای حزین لاهیجی
- بخش ۸ — بر حقایق در وجود گشود
- بخش ۹ — صورت از عارض است بر مرآت
- بخش ۱۰ — هستی بر مقیدات از حق
- بخش ۳ — جبهه با سجده داشت عهد درست
- بخش ۴ — آنکه بعد از نبی، وصیّ و ولی ست
- بخش ۶ — حق ز ادراک خلق مستور است
- بخش ۷ — ﭼﻮﻥ ﺗﻔﮑﺮ ﺑﻪ ﺫﺍﺕ ﺍﻭ ﻧﺮﺳﺪ
- بخش ۵ — چون ز من پیش، خواجهٔ عارف
- بخش ۱۴ — هر حقیقت که برگشود جمال
- بخش ۱۷ — پس نماید عروج را آهنگ
- بخش ۱۵ — در مراتب اصول موجودات
- بخش ۱۳ — می نیارد عدم شود موجود
- بخش ۱۲ — بسته بودم زبان ولی ناچار
- بخش ۱۶ — هستی از غیب خویش و از اطلاق
- بخش ۱۱ — گر به هستی نظر کند عارف
- بخش ۱۸ — نور ارواح و عالم اجساد
- بخش ۲۱ — هر که خواهد در انفس و آفاق
- بخش ۲۲ — اشرف و احسن صحف، قرآن
- بخش ۲۴ — در بدایت چو سر بود نشآت
- بخش ۲۳ — فی الوجود الّذی هو المالک
- بخش ۲۰ — عارفان چون دم از لقا زده اند
- بخش ۱۹ — ای خدای بلندی و پستی
- بخش ۲۵ — گفته یزدان سه فرقه است بشر
- بخش ۲۶ — سرور آگهان هر دو سرا