صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۴ — رویی به طراوت قمر داری
- غزل شمارهٔ ۶۹۸۹ — کشتی تن را شکستم یللی
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۳ — با دختر رز دگر نشستی
- غزل شمارهٔ ۶۹۸۸ — حرف آن لب در میان افکنده‌ای
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۲ — ای از خراباتت زمین دُرد ته پیمانه‌ای
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۰ — پا به ادب نه که زخم خار نیابی
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۱ — مرکز عیش است آن دهان که تو داری
- غزل شمارهٔ ۶۹۸۷ — خاک سیه روز را شمع شبستان تویی
- غزل شمارهٔ ۶۹۹۵ — دارد از خط گل رخسار تو فرمان خدایی
- غزل شمارهٔ ۵ — منی محروم ایدن رخساردن زلف پریشاندور
- غزل شمارهٔ ۷ — گل کیمی هر کیم که گلزار ایچره نقد جانی وار
- غزل شمارهٔ ۳ — الدن چیخارام زلف پریشانینی گورجک
- غزل شمارهٔ ۶ — عاشق قانینی وسمه لو قاشون نهان ایچر
- غزل شمارهٔ ۴ — اولمادی خورشیددن داغلارد رنگین قاشلار
- غزل شمارهٔ ۲ — عاشقین گوز یاشینه رحم ایله مز اول آفتاب
- غزل شمارهٔ ۱ — نه احتیاج که ساقی ویره شراب سنه؟
- غزل شمارهٔ ۱۳ — عمر گیچدی، سفر اسبابینی آماده قیلین
- غزل شمارهٔ ۱۰ — توتولموش کونلوم جام ایله شادان ایلمک اولماز
- غزل شمارهٔ ۸ — چیخارتدی خط و منم زلف مبتلاسی هنوز
- غزل شمارهٔ ۱۴ — دوتما اول گل دامنین محشر گونینده جان ایچون
- غزل شمارهٔ ۱۵ — مهِ شبگرد اگر گؤرسون اونین خورشید رخسارین
- غزل شمارهٔ ۱۱ — رحم قیل صائبه ساقی، می ایلن دوت الینی
- غزل شمارهٔ ۱۲ — خط غباری عارضین آیات قرآن ایلمیش
- غزل شمارهٔ ۹ — کونلوم اول مخمور گوزلردن دگول آزارسیز