آذر بیگدلی

زندگی‌نامهٔ آذر بیگدلی

حاج لطفعلی بیگ شاملو (زادهٔ ۱۱۳۴ هجری قمری در اصفهان - درگذشتهٔ ۱۱۹۵ هجری قمری در قم) متخلص به «آذر» و معروف به «آذر بِیگدلی»شاعر و صاحب تذکرهٔ آتشکدهٔ آذر در شرح حال شعرا است که آن را در طی ۳۰ سال به نام کریم خان زند گردآوری و تألیف کرده‌است. وی در ایّام کودکی او به سبب بروز فتنهٔ محمود افغان خانواده‌اش به ناچار از اصفهان به قم مهاجرت کرد؛ و پس از ۱۴ سال زندگی در قم با پدر خود که به حکومت لار منصوب شده بود، به فارس رفت، ولی ۲ سال بعد، پس از مرگ پدر، با عمّ خود عازم سفر حج و زیارت عتبات شد و پس از مراجعت به خراسان رفت. در خراسان به اردوی نادرشاه پیوست و همراه اردوی نادری از راه مازندران به آذربایجان رفت. پس از این سفر، عازم عراق عجم شد و در اصفهان سکنی گزید، و چندی به خدمت دیوانی مشغول شد، لیکن سرانجام از امور دیوانی کناره گرفت و به تصوّف روی آورد و به سلوک پرداخت و در پایان عمر در شهر قم اقامت کرد و در همان‌جا درگذشت و به خاک سپرده شد. آذر در آغاز شاعری «واله» و «نکهت» تخلّص می‌کرد، ولی بعداً تخلّص «آذر» را برای خود برگزید. وی با کسانی چون شعله و مشتاق و هاتف و شاعران دیگری که نهضت بازگشت ادبی را بنیاد نهاده بودند، مصاحبت و همکاری داشت و در شیوهٔ شاعری از «طرز فصحای متقدّمین» پیروی می‌کرد. وی علاوه بر دیوان اشعار، مشتمل بر ده هزار بیت، یک مثنوی به نام یوسف و زلیخا دارد که به شیوهٔ یوسف و زلیخای جامی سروده است. مثنوی دیگری نیز به نام گنجینه به تقلید بوستان سعدی به او منسوب است. دیوان اشعار وی از روی نسخهٔ آماده شده به همت مرکز تحقیقات رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

آثار آذر بیگدلی

• آذر بیگدلی
  • دیوان اشعار

شعرهای آذر بیگدلی

• شمارهٔ ۳۱ - و له هزل — شعر مردان، به مدح نامردان
• شمارهٔ ۳۳ - تاریخ آب انبار (۱۱۸۹ ه.ق) — فخر زمانه، حضرت حاجی ابوالحسن
• شمارهٔ ۲۸ - و له قطعه — دوشم که نسود دیده بر هم
• شمارهٔ ۳۲ - قطعه — بر آستانه ی جانان، که روضه ی ارم است؛
• شمارهٔ ۲۹ - و له قطعه رحمه الله — ای خنک دی که از بهار افزون
• شمارهٔ ۳۵ - تاریخ آب انبار اصفهان (۱۱۸۹ ه.ق) — بعهد دولت دارای گیتی
• شمارهٔ ۳۴ — دوش، از گردش فلک که مدام
• شمارهٔ ۳۰ - تاریخ ده خوایق که محمد حسین خان تعمیر کرد. — آرایش زمانه، آقا حسین کامد
• شمارهٔ ۳۸ - هجو — ناکسی بی‌خبر از کار که باد
• شمارهٔ ۴۲ — ای عادلی که دیده رعایای این دیار
• شمارهٔ ۳۹ - ماده تاریخ (۱۱۹۲ ه.ق) — فریاد ز زال چرخ کز جور
• شمارهٔ ۴۰ - ماده تاریخ (۱۱۷۱ه.ق) — آه کز ناسازی گردون دون
• شمارهٔ ۳۷ — ایا رسیده بآن منزلت که میرسدت
• شمارهٔ ۳۶ - قطعه — دو نگاهی که کردمت همه عمر
• شمارهٔ ۴۱ - و له هزل آذر — با هم، زن و شوی خردسالی
• شمارهٔ ۴۳ - تاریخ وفات محمد امین خان بیگدلی (۱۱۸۳ ه.ق) — آه که خصمی نمود، دست به غارت گشود
• شمارهٔ ۵۱ - و له فیه — ایا خان عاقل، که زنجیر من
• شمارهٔ ۵۰ - و له قطعه — ای بسا خشم، که صد لطف عیان است ازو
• شمارهٔ ۴۹ - و له قطعه — ایا خان زمان، کز بیم خشمت؛
• شمارهٔ ۴۸ - و له رحمه الله — بخرام صبا سوی قم از خطه ی کاشان
• شمارهٔ ۴۷ - قطعهٔ سرو — ای رسته از شکفتگی قد و خد تو
• شمارهٔ ۴۵ - ماده تاریخ (۱۱۸۸ ه.ق) — به فرمان دارای ایران که بودش
• شمارهٔ ۴۴ - و له قطعه — چهل هندوانه، چو گوی ز برجد
• شمارهٔ ۴۶ - و له ایضا — روز و شب، این دعاست در باغم