صائب
زندگی‌نامهٔ صائب
ملک‌الشعرا مولانا میرزا محمدعلی صائب تبریزی رحمه‌الله علیه (زادهٔ ۱۰۰۰ هجری قمری در اصفهان یا بنا به روایتی دیگر در تبریز) از شاعران پرآوازهٔ عهد صفویه بود که به واسطه نوآوری‌ها و مضمون‌پردازی‌های بدیع در سبک رایج آن دوره (سبک هندی) به وی لقب شاهِ سبک هندی داده‌اند. در حقیقت او در این طرز سخن‌وری به قدری به نوآوری پرداخت که پر بیوجه نیست اگر بگوییم خو‌د، صاحب سبک است، به عبارتی می‌توان به طرز صائب و پیروان بعد ایشان گفت «سبک هندی صائب». در جوانی به مانند بسیاری از شاعران و مترسلان آن دوره به هندوستان سفر کرد و بعد از گذشت هفت سال به ایران بازگشت و در دربار شاه‌عباس دوم صفوی به مقام ملک‌الشعرایی رسید. صائب تبریزی همانند بسیاری از دیگر شاعران سبک هندی کثیرالشعر بود. شمار ابیات وی را از صدهزار تا سیصدهزار بیت ذکر کرده‌اند حتی بنا بر قولی تا هزارهزار یعنی یک میلیون بیت، لیکن رقم صد هزار بیت را به تحقیق می‌توان پذیرفت. شهرت سخن‌سرایی وی در قالب غزل است. او در سایر قالب‌های شعری چندان پرکار نبوده چراکه به جز چند قصیده با مضامین آیینی و مدح، مثنوی ناقص قندهارنامه، چند قطعهٔ مادهٔ تاریخ و یک ترجیع‌بند [که] در سندیت انتسابش به صائب، شبهه فراوان است، تمامی آثار ایشان در قالب غزل است. همچنین وی راست هفده‌غزل به زبان ترکی آذربایجانی. صائب تبریزی شاعری هنرمند بود، در استخدام تعابیر و مضامین تبحر فراوانی داشت، نرمیِ طبع و نازکیِ خیال وی زبان‌زد اهل هنر و ادب است و برخی از تک‌بیت‌هایش بی‌شک از یگانه ابیات بی‌بدیل و از شاهکار‌های هنری ادبیات فارسی به شمار می‌روند. وفات او را به سال‌های ۱۰۸۶، ۱۰۸۷ و ۱۰۸۸ هجری قمری ذکر کرده‌اند لیکن قول ۱۰۸۷ موثق‌تر است. آرامگاه این شاعر پرآوازه و رنگین‌خیال در اصفهان و در محلهٔ عباس‌آباد قرار دارد؛ محلی که در دوران حیات ایشان به تکیهٔ میرزا صائب مشهور بوده است.
آثار صائب
شعرهای صائب
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۳ — بهار می گذرد ساغر چو لاله بگیر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۰ — مکن دلیر تماشای تاب موی کمر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۴ — ز داغ عشق مرا چون شودجگر دلگیر؟
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۲ — فروغ دولت بیدار از شراب بگیر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۱ — اگر چه دردلم از ترکش است افزون تیر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۵ — از انقلاب دهر نیفتم ز اعتبار
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۶ — درویش را ز خرقه صد پاره نیست عار
- غزل شمارهٔ ۴۶۹۹ — درین جهان مزور به ترس و باک نگر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۷ — دل راز سینه درنظر دلستان برآر
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۹ — از بیغمان جمیله غم را نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۰۸ — در زیر خرقه شیشه می را نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۲ — یارب مرا زپوتو منت نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۳ — پیکان یار را به دل و جان نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۰ — ای دل عنان توسن طاقت نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۴ — از بوسه ظلم بر رخ جانان روا مدار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۱ — ای دل عنان توسن طاقت نگاه دار
- غزل شمارهٔ ۴۷۲۰ — ای زلف و عارض تو ز هم دیده زیب تر
- غزل شمارهٔ ۴۷۲۱ — ای زلفت از کمند تمنابلند تر
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۵ — سنجیدگی ز هیچ سبکسر طمع مدار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۷ — خشتی به خیر چون خم می بر زمین گذار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۸ — داغ است برگ عیش گلستان روزگار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۹ — بیرون میا ز گوشه میخانه در بهار
- غزل شمارهٔ ۴۷۱۶ — عارف ز نه سپهر چو صرصر کند گذار
- غزل شمارهٔ ۴۷۲۲ — از خط سبز چهره شود آبدارتر