بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۶۵۱ — تا به‌کی خواهی زلاف بخت بر سرها نشست
- غزل شمارهٔ ۶۵۵ — تازمستی غنچه برفرق چمن میناشکست
- غزل شمارهٔ ۶۵۶ — در تماشایی‌که باید صد مژه بالا شکست
- غزل شمارهٔ ۶۵۴ — جوش حرص از یأس من آخر ز تاب‌وتب نشست
- غزل شمارهٔ ۶۴۹ — تو محو خواب و در سیرکن‌فکان بازست
- غزل شمارهٔ ۶۵۰ — دل به یاد پرتو حسنت سراپا آتشست
- غزل شمارهٔ ۶۵۲ — تا غبارخط برآن حسن صفا پیرا نشست
- غزل شمارهٔ ۶۵۳ — عاقبت چون شعله خاکستر به فرق ما نشست
- غزل شمارهٔ ۶۶۴ — دل انجمن صد طرب ازیاد وصالست
- غزل شمارهٔ ۶۶۱ — شیخ تا عزم بر نماز شکست
- غزل شمارهٔ ۶۶۲ — هوس به فتنهٔ صد انجمن نگاه شکست
- غزل شمارهٔ ۶۶۳ — صفحهٔ دل بی‌خط زخم تو فرد باطلست
- غزل شمارهٔ ۶۵۹ — در چمن‌گر طرف دامانت صبا خواهد شکست
- غزل شمارهٔ ۶۵۷ — بی‌تو در هرجا دل صبر آزما خواهد شکست
- غزل شمارهٔ ۶۵۸ — چون حبابم، شیشهٔ دل هر کجا خواهد شکست
- غزل شمارهٔ ۶۶۰ — ناتوانی گر چنین اعضای ما خواهد شکست
- غزل شمارهٔ ۶۷۱ — نی نقش چین نه حسن فرنگ آفریدنست
- غزل شمارهٔ ۶۶۶ — با کمال بی‌نقابی پرده‌دارم شیونست
- غزل شمارهٔ ۶۷۰ — فردوس دل، اسیر خیال تو بودنست
- غزل شمارهٔ ۶۶۵ — صورت راحت نفور از مردمان عالمست
- غزل شمارهٔ ۶۷۲ — پیوستگی به حق، ز دو عالم بریدنست
- غزل شمارهٔ ۶۶۹ — فکر تدبیر سلامت خون راحت خوردنست
- غزل شمارهٔ ۶۶۸ — درخور غفلت نگاهی رونق ما و منست
- غزل شمارهٔ ۶۶۷ — در جهان عجز طاقت پیشگی‌گردن زنست