خیام نیشابوری
زاده ۴۳۹ – درگذشته ۵۲۶ هجری قمری، نیشابور
زندگی‌نامهٔ خیام
حکیم ابوالفتح عمربن ابراهیم الخیامی مشهور به «خیام» فیلسوف و ریاضیدان و منجم و شاعر ایرانی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور زاده شد. وی در ترتیب رصد ملکشاهی و اصلاح تقویم جلالی همکاری داشت. وی اشعاری به زبان پارسی و تازی و کتابهایی نیز به هر دو زبان دارد. از آثار او در ریاضی و جبر و مقابله رساله فی شرح ما اشکل من مصادرات کتاب اقلیدس، رساله فی الاحتیال لمعرفه مقداری الذهب و الفضه فی جسم مرکب منهما، و لوازم الامکنه را می‌توان نام برد. وی به سال ۵۲۶ هجری قمری درگذشت. رباعیات او شهرت جهانی دارد.
آثار خیام
شعرهای خیام
- رباعی ۱۷ — گر آمدنم به من بُدی، نامَدَمی
- رباعی ۲۴ — * آن‌کس که زمین و چرخِ اَفلاک نهاد،
- رباعی ۲۱ — اکنون که ز خوشدلی به‌جز نام نمانْد
- رباعی ۱۸ — از آمدن و رفتنِ ما سودی کو؟
- رباعی ۲۵ — گر بر فَلَکَم دست بُدی چون یزدان
- رباعی ۲۳ — چون حاصلِ آدمی درین جایِ دودَر
- رباعی ۲۰ — * با یار چو آرمیده باشی همه عمر
- رباعی ۲۲ — ای‌کاش که جای آرمیدن بودی
- رباعی ۱۹ — افسوس که بی‌فایده فرسوده شدیم
- رباعی ۲۸ — افلاک که جز غم نفزایند دگر
- رباعی ۲۷ — چون روزی و عمر، بیش و کم نتْوان کرد،
- رباعی ۲۶ — بر لوحْ نشانِ بودنی‌ها بوده است
- رباعی ۳۰ — * تا خاکِ مرا به قالب آمیخته‌اند،
- رباعی ۳۳ — در گوشِ دلم گفت فلک پنهانی:
- رباعی ۳۱ — * تا کی ز چراغِ مسجد و دودِ کُنِشْت؟
- رباعی ۳۲ — * ای دل چو حقیقتِ جهان هست مَجاز
- رباعی ۲۹ — ای آنکه نتیجهٔ چهار و هفتی،
- رباعی ۳۴ — نیکی و بدی که در نهادِ بشر است
- رباعی ۴۱ — یک قطرهٔ آب بود و با دریا شد
- رباعی ۳۶ — افسوس که سرمایه ز کَف بیرون شد
- رباعی ۳۵ — افسوس که نامهٔ جوانی طی شد،
- رباعی ۳۷ — یک‌چند به کودکی به استاد شدیم
- رباعی ۳۹ — ای چرخِ فلک خرابی از کینهٔ توست
- رباعی ۳۸ — یارانِ موافق همه از دست شدند