رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۷۸ — زان می، که گر سرشکی از آن درچکد به نیل
- شمارهٔ ۸۰ — کسان که تلخی زهر طلب نمی‌دانند
- شمارهٔ ۷۶ — ای لک، ار ناز خواهی و نعمت
- شمارهٔ ۷۳ — گرد گل سرخ اندر خطی بکشیدی
- شمارهٔ ۷۵ — رهی سوار و جوان و توانگر از ره دور
- شمارهٔ ۷۷ — بسا که مست در این خانه بودم و شادان
- شمارهٔ ۷۹ — می لعل پیش آر و پیش من آی
- شمارهٔ ۷۴ - در رثای شهید بلخی — کاروان شهید رفت از پیش
- شمارهٔ ۸۲ — دریغ آن که گرد کرد با رنج
- شمارهٔ ۸۱ — دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
- شمارهٔ ۸۵ — چو در پاش گردد به معنی زبانم
- شمارهٔ ۸۳ — اگر امیر جهاندار داد من ندهد
- شمارهٔ ۸۴ — چون گُسی کردمت به دستک خویش
- شمارهٔ ۸۶ — بیا، دل و جان را به خداوند سپاریم
- شمارهٔ ۸۸ — هست بر خواجه پیخته رفتن
- شمارهٔ ۸۷ — بد ناخوریم باده، که مستانیم
- شمارهٔ ۹۱ — شاهی، که به روز رزم از رادی
- شمارهٔ ۹۴ — ای مج، کنون تو شعر من از بر کن و بخوان
- شمارهٔ ۹۲ — یاد کن زیرت اندرون تن شوی
- شمارهٔ ۹۳ — یخچه می‌بارید از ابر سیاه
- شمارهٔ ۹۵ — خلخیان خواهی و جماش چشم
- شمارهٔ ۹۶ — چه چیزست آن رونده تیرک خرد؟
- شمارهٔ ۹۰ — هان! صائم نوالهٔ این سفله میزبان
- شمارهٔ ۸۹ - مادر می — مادر می را بکرد باید قربان