رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۱۲۶ — بی قیمت است شکر از آن دو لبان اوی
- شمارهٔ ۱۲۲ — آن که نماند به هیچ خلق خدای است
- شمارهٔ ۱۲۴ — کسی را چو من دوستگان می چه باید؟
- شمارهٔ ۱۲۵ — آی دریغا! که خردمند را
- شمارهٔ ۱۲۷ — ای بر همه میران جهان یافته شاهی
- شمارهٔ ۱۲۸ — دل تنگ مدار ای مَلَک از کار خدایی
- شمارهٔ ۱۲۳ — مرا ز منصب تحقیق انبیاست نصیب
- شمارهٔ ۱۲۱ - بویِ جویِ مولیان آیَد هَمی — بویِ جویِ مولیان آیَد هَمی
- شمارهٔ ۱۲۹ — چمن عقل را خزانی اگر
- رباعی شمارهٔ ۱ — در رهگذر باد چراغی که تو راست
- رباعی شمارهٔ ۴ — دل خسته و بستهٔ مسلسل مویی‌ست
- رباعی شمارهٔ ۵ — تقدیر، که بر کشتنت آزرم نداشت
- رباعی شمارهٔ ۶ — چشمم ز غمت، به هر عقیقی که بسفت
- رباعی شمارهٔ ۷ — ...
- رباعی شمارهٔ ۳ — جایی که گذرگاه دل محزون‌ست
- رباعی شمارهٔ ۲ — با آن که دلم از غم هجرت خون است
- رباعی شمارهٔ ۱۳ — نامت شنوم، دل ز فرح زنده شود
- رباعی شمارهٔ ۱۵ — هان! تشنه جگر! مجوی زین باغ ثمر
- رباعی شمارهٔ ۸ — بی روی تو خورشید جهان‌سوز مباد
- رباعی شمارهٔ ۱۰ — چون روز علم زند به نامت ماند
- رباعی شمارهٔ ۹ — زلفش بکشی شب دراز اندازد
- رباعی شمارهٔ ۱۱ — جز حادثه هرگز طلبم کس نکند
- رباعی شمارهٔ ۱۲ — ...
- رباعی شمارهٔ ۱۴ — آمد بر من، که؟ یار، کی؟ وقت سحر