رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۱۰۰ — لنگ دونده‌ست، گوش نی و سخنیاب
- شمارهٔ ۹۹ — جمله صید این جهانیم، ای پسر
- شمارهٔ ۱۰۱ — ترنج بیدار اندر شده به خواب گران
- شمارهٔ ۱۰۴ — سماع و بادهٔ گلگون و لعبتان چو ماه
- شمارهٔ ۹۸ — ضیغمی نسل پذیرفته ز دیو
- شمارهٔ ۹۷ — خواهی تا مرگ نیابد تو را
- شمارهٔ ۱۰۳ — زه دانا را گویند، که داند گفت
- شمارهٔ ۱۰۲ — با عاشقان نشین و همه عاشقی گزین
- شمارهٔ ۱۰۷ — رفیقا، چند گویی کو نشاطت
- شمارهٔ ۱۰۸ — زمانی برق پر خنده، زمانی رعد پر ناله
- شمارهٔ ۱۰۶ — پشت کوژ و سر تویل و روی بر کردار نیل
- شمارهٔ ۱۱۰ — سپید برف برآمد به کوهسار سیاه
- شمارهٔ ۱۱۱ — آن چیست بر آن طبق همی تابد؟
- شمارهٔ ۱۱۲ — ای دل، سزایش بری
- شمارهٔ ۱۰۹ — مشوشست دلم از کرشمهٔ سلمی
- شمارهٔ ۱۰۵ — من موی خویش را نه از آن می‌کنم سیاه
- شمارهٔ ۱۱۹ — ای غافل از شمار! چه پنداری؟
- شمارهٔ ۱۱۴ — جعد همچون نورد آب بباد
- شمارهٔ ۱۱۶ — مار را، هر چند بهتر پروری
- شمارهٔ ۱۱۳ — بیار آن می که پنداری روان یاقوت نابستی
- شمارهٔ ۱۱۷ - ای آن که غمگنی — ای آن که غمگنی و سزاواری
- شمارهٔ ۱۱۵ - شعر از سعید نفیسی بازسازی شده از روی برگردان عربی شعر رودکی — این ابیات از استاد سعید نفیسی است.
- شمارهٔ ۱۲۰ - کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی — تا خوی ابر گل رخ تو کرده شبنمی
- شمارهٔ ۱۱۸ - گل بهاری! بت تتاری! — گل بهاری، بت تتاری