رودکی سمرقندی
زاده ۲۴۴ – درگذشته ۳۲۹ هجری قمری، بنج
زندگی‌نامهٔ رودکی
ابوعبدالله جعفر بن محمد بن حکیم بن عبدالرحمن بن آدم رودکی سمرقندی؛ زادهٔ اواسط قرن سوم هجری قمری (شاید ۲۴۴ قمری) از شاعران ایرانی دورهٔ سامانی در سدهٔ چهارم هجری قمری است. او استاد شاعران آغاز قرن چهار هجری قمری ایران است. رودکی به روایتی از کودکی نابینا بوده است و به روایتی بعدها کور شد. او در روستایی به‌نام بَنُج رودک در ناحیهٔ رودک (پنجکت در تاجیکستان امروزی) در نزدیکی نخشب و سمرقند به دنیا آمد. رودکی را نخستین شاعر بزرگ پارسی‌گوی و پدر شعر پارسی می‌دانند. وی در دربار امیر نصر سامانی بسیار محبوب شد و ثروت بسیاری به دست آورد، با این حال در سالهای پایانی عمر مورد بی‌مهری امیران قرار گرفته بود. او در اواخر عمر به زادگاهش بنجرود بازگشت و در همانجا به سال ۳۲۹ هجری (۹۴۱ میلادی) درگذشت.
آثار رودکی
شعرهای رودکی
- شمارهٔ ۵۰ — دریا دو چشم و آتش بر دل همی فزاید
- شمارهٔ ۵۱ — اندی که امیر ما باز آید پیروز
- شمارهٔ ۵۲ — کسی را که باشد به دل مهر حیدر
- شمارهٔ ۴۹ — کار همه راست، آنچنان که بباید
- شمارهٔ ۵۳ — نگارینا، شنیده‌ستم که گاهِ محنت و راحت
- شمارهٔ ۵۴ - بر رخش «زلف» عاشق است چو من — بر رُخَش زلف عاشق است چو من
- شمارهٔ ۵۵ — ای عاشق دل داده بدین جای سپنجی
- شمارهٔ ۵۶ - در مدح ابوالطیب طاهر مصعبی — مرا جود او تازه دارد همی
- شمارهٔ ۵۸ — گر شود بحرِ کفِ همت تو موج زنان
- شمارهٔ ۶۱ — چرخ فلک هرگز پیدا نکرد
- شمارهٔ ۶۲ - در مذمت اسب خود — بود اَعْوَر و کوسج و لنگ و پس من
- شمارهٔ ۵۹ — ای خواجه، این همه که تو بر می‌دهی شمار
- شمارهٔ ۵۷ — اگر گل آرد بار آن رخان او، نه شگفت
- شمارهٔ ۶۰ — به دور عدل تو در زیر چرخ مینایی
- شمارهٔ ۶۴ — چاکرانت به گه رزم چو خیاطانند
- شمارهٔ ۶۳ — وقت شبگیر بانگ نالهٔ زیر
- شمارهٔ ۷۲ — گر نه بدبختمی، مراکه فگند؟
- شمارهٔ ۶۷ — زندگانی چه کوته و چه دراز
- شمارهٔ ۶۹ — زمانه اسب و تو رایض، به رای خویشت تاز
- شمارهٔ ۶۶ — زادوش، عطارد، آن که نخوانیش جز دبیر
- شمارهٔ ۷۰ — چون سپرم نه میان بزم به نوروز
- شمارهٔ ۶۸ — روی به محراب نهادن چه سود؟
- شمارهٔ ۷۱ - در مدح نصر بن احمد سامانی — همی برآیم با آن که برنیاید خلق
- شمارهٔ ۶۵ — همی بکشتی تا در عدو نماند شجاع