سعدی شیرازی

زندگی‌نامهٔ سعدی

مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسندهٔ بزرگ قرن هفتم هجری قمری است. اهل ادب به وی لقب «استادِ سخن»، «پادشاهِ سخن»، «شیخِ اجلّ» و حتی به‌طور مطلق، «استاد» داده‌اند. تخلص او «سعدی» است که از نام اتابک مظفرالدین سعد پسر ابوبکر پسر سعد پسر زنگی گرفته شده است. او احتمالاً بین سال‌های ۶۰۰ تا ۶۱۵ هجری قمری زاده شده است. در جوانی به مدرسهٔ نظامیهٔ بغداد رفت و به تحصیل ادب و تفسیر و فقه و کلام و حکمت پرداخت. سپس به شام و مراکش و حبشه و حجاز سفر کرد و پس از بازگشت به شیراز، به تألیف شاهکارهای خود دست یازید. سعدی در سال ۶۵۵ ه.ق سعدی‌نامه یا بوستان را به نظم درآورد و در سال بعد (۶۵۶ ه.ق) گلستان را تألیف کرد. علاوه بر اینها قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع‌بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز دارد که همه را در کلیات وی جمع کرده‌اند. سعدی نخستین شاعر ایرانی است که آثارش به یکی از زبان‌های اروپایی ترجمه شده است. او بین سال‌های ۶۹۰ تا ۶۹۴ هجری قمری در شیراز درگذشت و در همانجا، که اکنون به سعدیه معروف است، به خاک سپرده شد.

آثار سعدی

شعرهای سعدی

شمارهٔ ۱۰۰ — تا نگویی که عاملان حریص
شمارهٔ ۱۱۲ — اگر ملازم خاک در کسی باشی
شمارهٔ ۱۱۱ — هر که بر روی زمین مهلت عیشی دارد
شمارهٔ ۱۱۴ — روزِ قالی‌فِشاندَنَست امروز
شمارهٔ ۱۱۳ — نگر تا نبینی ز ظلم شهی
شمارهٔ ۱۱۶ — هر که بینی مراد و راحت خویش
شمارهٔ ۱۱۵ — گر خردمند از اوباش جفایی بیند
شمارهٔ ۱۱۹ — یارب این نامه‌سِیَه‌کرده‌ی بی‌فایده‌عُمْر
شمارهٔ ۱۱۰ — هزار سال به امید تو توانم بود
شمارهٔ ۱۱۷ - ظاهرا در مدح صاحب دیوان است — به سمع خواجه رسانید اگر مجال بود
شمارهٔ ۱۱۸ — ناگهان بانگ در سرای افتد
شمارهٔ ۱۲۰ — حقیقتیست که دانا سرای عاریتی
شمارهٔ ۱۲۱ - در مدح صاحب دیوان — سفینهٔ حکمیات و نظم و نثر لطیف
شمارهٔ ۱۲۵ — یکی نصیحت درویش‌وار خواهم کرد
شمارهٔ ۱۲۳ — روز گم گشتن فرزند مقادیر قضا
شمارهٔ ۱۲۲ — نه آدمیست که در خرمی و مجموعی
شمارهٔ ۱۲۴ — صانع نقشبند بی مانند
شمارهٔ ۱۲۶ — ای غرّه به رحمت خداوند
شمارهٔ ۱۳۳ — چو رنج بَرنَتَوانی گرفتن از رنجور
شمارهٔ ۱۲۷ — بندگان را ز حد به در منواز
شمارهٔ ۱۳۰ — به قفل و پرهٔ زرین همی توان بستن
شمارهٔ ۱۲۸ — بود در خاطرم که یک چندی
شمارهٔ ۱۲۹ — برای ختم سخن دست بر دعا داریم
شمارهٔ ۱۳۲ — حدیث وقف به جایی رسید در شیراز