بیدل دهلوی
زاده ۱۰۵۴ – درگذشته ۱۱۳۳ هجری قمری، عظیم‌آباد پتنه
زندگی‌نامهٔ بیدل دهلوی
ابوالمعانی میرزا عبدالقادر بیدل دهلوی رحمه‌الله علیه (زاده ۱۰۵۴ هجری قمری در هندوستان، ایالت بهار، پتنه) از سخنوران نام‌آور و بلندطبع فارسی و از بزرگترین سرایندگان دوره سبک هندی بود. این استاد توانای ترک‌تبار در اقسام شعر داد سخن داده که از آثار منظوم او میتوان اینها را برشمرد: غزلیات، قصائد، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، مخمسات، قطعات، رباعیات، مثنوی محیط اعظم، مثنوی طور معرفت، مثنوی عرفان، مثنوی تنبیه‌المهوسین و مثنوی اشارات و حکایات، همچین وی راست اشعاری در وصف فیل و اسب، معشوق، شمشیر و...، اشعاری به زبان ترکی و هزلیات. از جمله آثار منثور بیدل چهارعنصر(زندگی‌نامه خودنوشت بیدل)، رقعات، نکات، بیاض و مقدمه‌ها قابل ذکرند. شمار ابیات آثار منظوم و منثور این شاعر بزرگوار را بین ۹۰ تا ۱۰۰هزار بیت نقل کرده‌اند و از حیث کثرت آثار به صائب و امیرخسرو شباهت دارد. نظم و نثر بیدل سرشار از صور خیال پیچیده و مملو از صناعات ادبی علی‌الخصوص تشبیه و استعاره است و از بهترین نمونه‌های سبک هندی تلقی میشوند. مشهورست که در ابتدا رمزی تخلص میکرد که پس از خواندن این مصرع مشهور دیباچه گلستان استاد سخن سعدی که میفرماید: بیدل از بینشان چه جوید باز، تحت تاثیر قرار گرفته و بیدل را به تخلص برگزیده، اصولا بیدل به سعدی تعلق خاطر خاصی داشت چنانکه خود میفرماید: از گل و سنبل به نظم و نثر سعدی قانعم. این شاعر مضمون‌ساز و نازک‌خیال در روز پنج‌شنبه چهارم صفر سال ۱۱۳۳ هجری قمری در دهلی زندگی را بدرود گفت و در صحن خانه‌اش، در جایی که خودش وصیت کرده بود، دفن گردید.
آثار بیدل دهلوی
شعرهای بیدل دهلوی
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۳ — دل به زلف یار هم آرام نتوانست‌کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۵ — خودسر به مرک گردن دعوی فرود کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۱ — دل‌گداخته بر شش جهت بغل واکرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۷ — از تغافل‌زدنی ترک سبب باید کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۶ — اول دل ستمزده قطع امید کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۸ — پیش ارباب حسب ترک نسب باید کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۲ — امروز بعد عمری دلدار یاد ما کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۴ — وحشتِ ما را تعلق رام نتوانست کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۲ — گرد مرا تحیّر، صبح جنون سبق کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۰ — عشق مطرب‌زاده‌ای بر ساز و تقوا زور کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۸۹ — دل سحرگاهی به‌گلشن یاد آن رخسار کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۵ — اینقدر اشک به دیدارکه حیران گل کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۱ — آگاهی از خیال خودم بی‌نیاز کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۳ — بیستون یادی ز فرهاد ندامت فال کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۴ — روزی‌که نقش‌گردش چشمت خیال‌کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۶ — شب که دل از یأس مطلب باده‌ای در جام کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۹ — گر کمال اختیار خواهم کرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۸ — وداع عمر چمن‌ساز اعتبارم کرد
- غزل شمارهٔ ۱۱۰۲ — ناتوانی در تلاش حرص بهتانم نکرد
- غزل شمارهٔ ۱۱۰۳ — دورگردون تا دماغ جام عیشم تازه‌کرد
- غزل شمارهٔ ۱۱۰۴ — حرف پیری داشتم لغزیدنم دیوانه کرد
- غزل شمارهٔ ۱۱۰۱ — اگر نظّاره گل میتوان کرد
- غزل شمارهٔ ۱۱۰۰ — طبع سرکش خاک‌گشت و چشم شرمی وانکرد
- غزل شمارهٔ ۱۰۹۷ — عجز طاقت به گرفتاری غم شادم کرد