حزین لاهیجی
زاده ۱۱۰۳ – درگذشته ۱۱۸۱ هجری قمری، اصفهان
زندگینامهٔ حزین لاهیجی
محمدعلی بن ابوطالب متخلص به حزین از آخرین شاعران سبک هندی و از اعقاب شیخ زاهد گیلانی است. او در سال ۱۱۰۳ هجری قمری در اصفهان زاده شد. زندگی او مقارن سقوط دولت صفوی و آشفتگی اوضاع ایران بود که او را درگیر سفرها و ماجراهای فراوان نمود تا جایی که چندین بار جامهٔ رزم پوشید و به نبرد دشمنان رفت. نهایتاً درگیری یا اتهام‌زنی از سوی گماشتگان محلی نادرشاه افشار در جنوب، حزین را در سال ۱۱۴۶ هجری قمری به هندوستان رمانید که البته هیچگاه از آن و در آن دیار دلخوش نبود. او در سال ۱۱۸۱ هجری قمری در شهر بنارس درگذشت و در همان شهر به خاک سپرده شد. حزین را صاحب تألیفات متعدد در علوم گوناگون دانسته‌اند که نام بیش از پنجاه عدد از آنها در تذکره‌ها آمده است. زندگینامهٔ خودنوشت او به نام «تاریخ احوال» از آن جمله و از مستندات ارزشمند تاریخی راجع به احوال مردمان ایران در دوران سقوط سلسلهٔ صفوی است. دیوان حزین از روی تصحیح استاد ذبیح الله صاحبکار که تصویر آن به زحمت آقای مهرزاد شایان فراهم شده و به کمک هزاران داوطلب گمنام که در بازبینی متن استخراج شده از کتاب چاپی آن مشارکت داشته‌اند به گنجور اضافه شده است.
آثار حزین لاهیجی
شعرهای حزین لاهیجی
- شمارهٔ ۹۱۱ — بنمای رخ چون دیده را گرم تماشاکرده ای
- شمارهٔ ۹۱۰ — آگه ز بی وفایی اغیار گشته ای
- شمارهٔ ۹۱۲ — ای شوق، در شکنجهٔ دل‌ها چگونه‌ای؟
- شمارهٔ ۴ - ماده تاریخ — احرام روضه شیخ، بستیم و شد میّسر
- شمارهٔ ۳ - تاریخ تولّد میر ضیاء الدّین — مولود عزیز، قرّهٔ العین کمال
- شمارهٔ ۲ - داستان گاو و مسجد — یکی از اهل ورع، گاوی را
- شمارهٔ ۱ - در توسل به حضرت خاتم الانبیاء (ص) — یا خاتم النبییّن، غمخوار عالمی تو
- شمارهٔ ۵ - در عذرخواهی از اتفاق توارد در اشعار — به خدایی که از اشارت کن
- شمارهٔ ۱۲ - قطعه در شکوه از بخت — حزین، از جهان دژم، خاطرم
- شمارهٔ ۱۳ - قطعه در شکایت بعضی از مردم زمان خود — قدر هر سفله، از تو گشت علم
- شمارهٔ ۱۱ - قطعه در شکایت — خون در دلم ازکاوش ایام نمانده ست
- شمارهٔ ۹ - قطعه در نکوهش روزگار خویش — روزگاریست، عقل می کوبد
- شمارهٔ ۷ - در وصف خود و انتقاد از بی هنران — ازچهل سال فزون شد که به شیرین سخنی
- شمارهٔ ۸ - در وصف خود سروده است — لایق مدح در زمانه چو نیست
- شمارهٔ ۶ - قطعه دربارهٔ صبر و شکیبایی — شب گذشته، فتادم به خاک کوچهٔ غم
- شمارهٔ ۱۰ - بثّ و شکویٰ — چون زادم از نتایج علوی به مهد خاک
- شمارهٔ ۱۴ - قطعه در صفت دنیاطلبان — دنیاطلبان سهیم خود را
- شمارهٔ ۱۵ - معنی لفظ حیات — ای چرخ، باید از تو در تن عرصه کم زدن
- شمارهٔ ۱۶ - صحبت نامردمان — افتاده ام به صحبت نامردمان حزین
- شمارهٔ ۱۸ - حال ابنای زمان — حیرتی دارم حزین از حال ابنای زمان
- شمارهٔ ۲۰ - در وصف قلم پرتوان خود سروده است — ریزد شکرین نکته حزین از نی کلکم
- شمارهٔ ۱۷ - برای کسی که اشعار او را به سرقت برده است — غزلی برده رندکی از من
- شمارهٔ ۱۹ - شرم از نارسایی مدح — گشته ست صفحه، دامن دشت ختن حزین
- شمارهٔ ۲۱ - و نیز در وصف خامهٔ خویش — لوحش الله خامه ام که به صدق