الباب الثّالث: اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیهالسّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران — حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه سنایی
سنایی غزنوی / حدیقة الحقیقه و شریعة الطریقه
فهرست شعرها
- بخش ۱ - اندر نعت پیامبر ما محمّد مصطفی علیهالسّلام و فضیلت وی بر جمیع پیغمبران — خیرالکلام بعد کلام الملک العلّام فضیلة محمّدالنّبی المختار علیهالسّلام، قال‌الله تعالی: انّ‌الله و ملائکته یصلّون علی النّبی یا ایهاالذین آمنوا صلواة علیه و سلموا تسلیما، و قال ایضا: انا ارسلناک شاهدا و مبشرا و نذیرا و داعیا الی‌الله باذنه و سراجا و
- بخش ۲ - اندر بدایت کمال نبوّت — آدم و آنکه شمّت جان داشت
- بخش ۳ - اندر کرامت نبوّت — گر ملک دیو شد گه آدم
- بخش ۴ - در ذکر آنکه پیغمبر ما رحمةً للعالمین است — زحمت آب و گِل در این عالم
- بخش ۵ - در صفت معراجش — بر نهاده ز بهر تاج قدم
- بخش ۹ - ذکر تفضیلش — نور کز خلق او مؤثّر شد
- بخش ۶ - ذکر تفضیل پیغمبر ما علیهالسّلام بر سایر انبیاء — از همه انبیا چو بخشش رب
- بخش ۱۱ - اندر درود دادن بر او و آل او صلّی‌الله علیه‌وسلّم — تا به حشر ای دل ار ثنا گفتی
- بخش ۸ - اندر گشادن دل وی — سینهٔ او گشاد روح نخست
- بخش ۱۰ - در تفسیر وما ارسلناک الّا رحمة‌للعالمین — چون تو بیماری از هوا و هوس
- بخش ۷ - فی اتباعه صلوات الله علیه — خرد و جام او به هر دو سرای
- بخش ۱۲ - اندر ترجیح او بر پیغمبران علیه و علیهم‌السلام — انبیا ز آسمان پیاده شدند
- بخش ۱۳ - اندر صفات پیغامبر علیه‌السلام — برده بر بام آسمان رختش
- بخش ۱۴ - صفت بعث و ارسال وی علیهالسّلام — از خدای آمده بر جانت
- بخش ۱۹ - فی تخصیص ابی‌بکر علی کافّة الناس — دل احمد ز کون بود نقط
- بخش ۱۶ - ذکر آفرینش و مرتبه و حسن خلق وی صلواة الله علیه — عندلیبان باغ آن خوشبوی
- بخش ۱۸ - ستایش ابوبکر صدیق رضی‌الله عنه — ذکر ابی‌بکر الصدیق الاطهر الشیخ الاکبر الوزیر الانور الضجیع الاقمّر العتیق الازهر الصاحب فی‌الغار المؤتمن فی‌الشدائد والاسرار المنفق لرسول‌الله اربعین الف دینار حبیب حبیب‌الملک الجبار الذی انزل الله تعالی فی‌شأنه: والذی جاء بالصدق و صدّق به اولئک هم
- بخش ۱۷ - فی فضیلته علیه‌السلام علی جبرئیل و سائر الانبیاء علیهم‌السلام — شب معراج چون به حضرت رفت
- بخش ۲۱ - ستایش امیرالمؤمنین عمر الفاروق رضی اللّٰه عنه — ذکر امیرالمؤمنین ابی حفض عمربن الخطاب المذکور بأفضل الخطاب الحاوی للثواب الماحی للعقاب الذی فرق بین الحق و الباطل و القتیل و القاتل الذی انزل اللّٰه تعالی فی شأنه: یا ایها النبی حسبک اللّٰه و من اتبعک من المؤمنین یعنی عمر رضی اللّٰه عنه و قال النبی ص
- بخش ۲۰ - فی قربته و حق صحبته مع رسول‌اللّٰه — چون زدی کوس شرع روح امین
- بخش ۱۵ - صفت هفت اختر — زحلش زیر پای کرده نثار
- بخش ۲۹ - در ستایش امام حسن و امام حسین رضی‌اللّٰه عنهما — فی فضیلة امیرین العادلین والسبطین قرتی العینین سیدا شباب اهل الجنّة الحسن والحسین رضوان‌اللّٰه علیهما، قال النبی صلی‌اللّٰه علیه و سلّم: اولادنا اکبادنا فان عاشوا حزنونا وان ماتوا قتلونا، و قال ایضا صلی‌اللّٰه علیه و آله و سلّم: نعم الراکب و نعم الج
- بخش ۲۵ - صفت جنگ جَمل — در جمل چون معاویه بگریخت
- بخش ۲۲ - در عدل وی رضی‌اللّٰه عنه — عدل او بود با قضا همبر
- بخش ۲۷ - قصهٔ قتل امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب علیهالسّلام — پسرِ ملجم آن سگ بد دین
- بخش ۲۶ - صفت حرب صفّین و کشته شدن عمّار یاسر رضی اللّٰه عنه — روز صفّین چو حرب در پیوست
- بخش ۲۳ - ستایش امیرالمؤمنین عثمان رضی‌اللّٰه عنه — ذکر الشهید القتیل المظلوم ابی عمر عثمان‌بن عفان ذی‌النورین المکرم فی‌المنزلین ختن رسول‌اللّٰه صلی‌اللّٰه علیه و سلّم باثنتین ام کلثوم و رقیة المبارکتین الکریمتین جامع القرآن الشاهد یوم‌التقی الجمعان الذی انزل‌اللّٰه سبحانه و تعالی فی شانه: امّن هو
- بخش ۲۸ - فی مذمّة اعدائه و حسّاده — خالِ ما بود خصم او حالی
- بخش ۲۴ - ستایش امیرالمؤمنین علی‌بن ابی‌طالب علیهالسّلام — ذکر زوج‌البتول و ابن عم الرسول ابی‌الحسن والحسین المبارز الکرّار غیرالفرّار غالب الجیش العرمرم الجرّار سیدالمهاجرین والانصار، قال النّبی من احبّ علیّاً فقد استمسک بالعروة الوثقی الذی انزل‌اللّٰه تعالی فی شأنه: انما ولیکم اللّٰه و رسوله والذین آمنوا ا
- بخش ۳۶ - صفة اصرار الاعداء والباغین لعنهم‌اللّٰه — آدمی چون بداشت دست از صیت
- بخش ۳۵ - التّمثّل فی الاشتیاق الی المشهد المعظّم؛ المرأة الصّالحة خیرٌ من الف رجلٍ سوءٍ — بود در شهر کوفه پیرزنی
- بخش ۳۷ - ستایش امام ابوحنیفه رضی‌اللّٰه عنه — ذکر الامامین الهادیین ابی‌حنیفة نعمان‌بن ثابت الکوفی و محمدبن ادریس الشافعی رحمة‌اللّٰه علیهما. فی مناقب الامام الاعظم الزاهد مفتاح الشریعة کنوز الذریعة نظام‌الدّین قوام‌الاسلام ابی حنیفة نعمان‌بن ثابت الکوفی رحمة‌اللّٰه علیه، ذکرالنعمان صون عن‌الحر
- بخش ۳۱ - سبب قتل امیرالمؤمنین حسن‌بن علی علیهالسّلام — کرد خصمان برو جهان فراخ
- بخش ۳۰ - در فضیلت امیرالمؤمنین حسن‌بن علی علیهالسّلام ذکر الحسن یذهب الحزن — بوعلی آنکه در مشام ولی
- بخش ۳۴ - در صفت کربلا و نسیم مشهد معظّم — حبّذا کربلا و آن تعظیم
- بخش ۳۳ - صفت قتل حسین‌بن علی علیهالسّلام به اشارهٔ یزید علیه اللعنة — دشمنان قصد جان او کردند
- بخش ۳۲ - در مناقب امیرالمؤمنین حسین‌بن علی علیهماالسّلام — ذکر الحسین یضئی العینین سلالة الانبیاء و ولدالاصفیا والاولیاء والاوصیاء و شهید الکربلاء و قرّة عین المصطفی، بضعة المرتضی و کبد فاطمة‌الزهراء رضی‌اللّٰه عنه و عن‌والدیه، قال‌اللّٰه سبحانه و تعالی عزّ من قائل فی‌محکم کتابه: ان‌الذین یؤذون‌اللّٰه و رسو
- بخش ۴۳ - التمثیل فی‌المجاهدة — گفت روزی مرید با پیری
- بخش ۴۵ - التمثیل فی‌التّقوی، سؤال موسی علیهالسّلام عنّ‌اللّٰه عزّ وجل قال ای شیء خلقت افضل من‌الاشیاء — در مناجات با خدا موسی
- بخش ۴۲ - فی‌الرائحة الکریهة علی غیبة اخ المسلم — گفت روزی مرید خود را پیر
- بخش ۴۴ - فی‌الاجتهاد و طلب‌التقوی — عبداللّٰه رواحه یارِ رسول
- بخش ۴۱ - فصل فی‌الزّهد والحکمة والموعظة والنصیحة — عزمت از حضرت نبی و علیست
- بخش ۳۹ - فی مناقبهما رحمة‌اللّٰه علیهما — هر دو همراه راه دین بودند
- بخش ۳۸ - ستایش امام شافعی رضی‌اللّٰه عنه — ذکر الامام العالم العارف جمال‌الدّین کمال الاسلام مفتی الشرق والغرب سیّدالعلماء والفقهاء مفتاح الشریعة سراج‌السنّه کنوز الاحادیث ابی‌عبداللّٰه محمّدبن ادریس شافعی رحمة‌اللّٰه علیه.
- بخش ۴۰ - فی مذمّة اهل التّعصّب و نصیحة الفریقین وفّقهما اللّٰه تعالی — هیچ را در جهان ز علم و ز ظن
- بخش ۴۷ - التمثیل فی اَصحابِ الغَفلةِ والجُهّال — یافت آیینه زنگیی در راه
- بخش ۴۸ - التّمثیل فی نظرالسّوء واحوال الدّنیا — مثلت همچو مرد در کشتی است
- بخش ۴۹ - اندر مذمّت علما — علم داری عمل نه، دان که خری
- بخش ۴۶ - الجهل داءٌ بلا دواءٍ والحمقُ حفرةٌ بلا عُمقٍ — داعیانی که زادهٔ زمنند
- بخش ۵۰ - ستایش علم و عالم و طلب علم — علم با کار سودمند بُوَد