اسیر شهرستانی
زاده ۱۰۲۹ – درگذشته ۱۰۵۹ هجری قمری، اصفهان
زندگی‌نامهٔ اسیر شهرستانی
میرزا جلال‌الدین محمد بن مؤمن اسیر شهرستانی اصفهانی (زاده ۱۰۲۹ ق در اصفهان – درگذشت ۱۰۴۹ ق و به روایتی ۱۰۵۹ ق) از شاعران بزرگ فارسی‌سرای سبک هندی قرن ۱۱ ق. است. میرزا جلال‌الدین، فرزند ارشد میرزا مؤمن از سادات شهرستان - از توابع اصفهان - و از شاعران بزرگ سبک هندی سدهٔ ۱۱ ق. است. ظاهراً در سال ۱۰۲۹ ق در اصفهان زاده شد. دامنهٔ علم و دانش او به درستی دانسته نیست اما از قصایدش که بیشتر در مدح ائمه است، آگاهی او از علوم دینی و مسائل عرفانی و فلسفی تا حدودی آشکار می‌شود. وی معاصر شاه عباس اول، شاه صفی و شاه عباس دوم بود و به «اسیر» تخلص می‌کرد. وی شاگرد فصیحی هروی و داماد شاه عباس دوم بود. اسیر علاوه بر مهارت در سخنوری، نقاد و شعرسنج بود و منزلش محفل ادب و مجمع شاعران و سخنواران. گر چه هیچگاه به هند نرفت اما شعرش خصوصا در هند بیشتر از ایران رواج داشته است. وی به جهت افراط در شراب‌خواری در جوانی درگذشت. در سال مرگ او اختلاف است. ذبیح‌الله صفا به نقل از منابع مورد استفادهٔ خود تاریخ مرگ وی را ۱۰۴۹ ق نوشته و این تاریخ شهرت بیشتر دارد ولی ولی‌قلی‌بیک شاملو در قصص الخاقانی ۱۰۵۹ ق ضبط کرده‌است که درست‌تر به نظر می‌رسد.
آثار اسیر شهرستانی
شعرهای اسیر شهرستانی
- شمارهٔ ۱۹۴ — فیض نومیدی از امید مروت بیش است
- شمارهٔ ۱۹۶ — تعلق سد راه کام عشق است
- شمارهٔ ۱۹۸ — دل اگر رفت گرفتار طلسم خاک است
- شمارهٔ ۱۹۳ — آتش زدی به لاله، عذار اینچنین خوش است
- شمارهٔ ۱۹۵ — پرواز هوای تو که بال و پر شمع است
- شمارهٔ ۱۹۷ — سلیمانی است دل نقش نگینش نام معشوق است
- شمارهٔ ۱۹۹ — همه روی زمین خطرناک است
- شمارهٔ ۲۰۰ — بهار شوخی او جشن تازه فلک است
- شمارهٔ ۲۰۴ — گلبانگ عاشقان چمن راز بلبل است
- شمارهٔ ۲۰۶ — ممنون خویش بودن دل قوّت دل است
- شمارهٔ ۲۰۲ — به گلشنی دلم از دست باغبان تنگ است
- شمارهٔ ۲۰۸ — می تواند جوش زد تا آسمان آخر دل است
- شمارهٔ ۲۰۱ — ز تاب اینکه به رویت نقاب نزدیک است
- شمارهٔ ۲۰۳ — دل بی‌غم گل بی آب و رنگ است
- شمارهٔ ۲۰۵ — نی همین نقش پی شوق جنون پیما دل است
- شمارهٔ ۲۰۷ — هستی و نیستی آیینه دیدار دل است
- شمارهٔ ۲۱۰ — جلوه باغ نظر و چهره گلستان دل است
- شمارهٔ ۲۰۹ — گردش چشم او ایاغ دل است
- شمارهٔ ۲۱۴ — هر کجا موج هیاهوی دل است
- شمارهٔ ۲۱۱ — توفیق زاده نظر پاک من دل است
- شمارهٔ ۲۱۳ — مپرس غم ز برای چه آشنای دل است
- شمارهٔ ۲۱۲ — شوخیش بسکه وحشی افسانه دل است
- شمارهٔ ۲۱۵ — چون محبت جوش باطن زد فراغت مشکل است
- شمارهٔ ۲۱۶ — پیش او اظهار غمهای نهانی مشکل است